Posts tonen met het label serie: vers van het mes. Alle posts tonen
Posts tonen met het label serie: vers van het mes. Alle posts tonen

woensdag 12 oktober 2011

Maarten van der Graaff: Anti-Epione

De poëtica die Maarten van der Graaff tijdens Vers van het Mes XXI op 23 september 2011 uitsprak. Gepubliceerd in Post Perdu en nu ook op ons blog.

Anti-Epione

‘Let us go then, you and I,

When the evening is spread out against the sky’

Op mijn zeventiende las ik voor het eerst The Love Song of J. Alfred Prufrock van T.S. Eliot. Deze eerste twee regels verrasten me niet: we hebben een ik en een jij, de avond is aanwezig en er is lucht. Dit is poëzie, dacht ik toen, zo ik kende ik het. Maar dan schrijft Eliot:

‘like a patient etherized upon a table;’

Wat er plaats vond toen ik deze regel las is poëzie. Het gedicht van twee mensen in de avond – er lijkt iets van een queeste te beginnen – was plotseling geen gedicht meer. De avond is een verdoofde patiënt op een tafel. Toen de avond dat werd, is er een aantal dingen veranderd. Hoe zat het nu opeens met de natuur en haar makke zangers? Waar was Kopland om te zeggen dat je dit en dat denkt bij het zien van een o zo wonderlijke bocht in de rivier? Waar was het menselijke, mild-komische: waar was verdomme de weemoed? En vooral: waar was het ‘licht dat gouden glans verleent aan dagelijkse dingen’. Ik had al door dat ik daar een buitengewoon gezonde hekel aan had; dagelijkse dingen, zo gewoon en toch bijzonder. Nel Benschop zit in een klein hoekje, priegelend met kleine dingen. Ik wilde en wil schrijven over de liefde en de dood, maar niet op de Madurodam-manier van het geserreerde kalende gedicht, bij knikkebollend licht geschreven (recht uit het hart).

Toen ik zeventien was verbleef ik een week met mijn moeder en grootmoeder in een lekkende hut van zuur ruikend hout op de Veluwe. In de dichtstbijzijnde boekhandel kocht ik het Het lied van Orpheus, een door De Bezige Bij uitgegeven verzamelboek met teksten over de prototypische dichter. Daarin trof ik het gedicht ‘Orfuis’ (met u-i) van Lucebert. Het was dezelfde hut waarin ik ook ‘The Love Song’ van Eliot las. Eliot en Lucebert: samen met Nijhoff en Baudelaire mijn eerste liefdes. Het is niet erg verbijsterend allemaal, maar Lucebert veranderde mijn kijk op poëzie drastisch. Om het nog maar eens vrij naar Bertus A. te zeggen: de SS marcheerde mijn poëtica binnen. Ik vond het allemaal groots, grappig, satanisch en – nog steeds – fris. Ik hield van die plastische beelden van Lucebert: ‘om de wereld een kalken rad of een modderen vloed’. Dat wilde ik schrijven: kalken rad.

Ik werd, dat begrijpt u, een stijve epigoon en schreef gedichten die de tijdschriften terugstuurden: ‘gewild diepzinnig’, ‘aanstellerij’. Nu bestaat dat laatste volgens mij niet. Als ik iets wil zijn, is het een aansteller, iemand die roept: het valt helemaal niet mee! En nee, het gaat niet! Geef mij de onoprechtheid, de onpersoonlijkheid, het anti-dogmatisme, de salto’s van de grammatica: Orfuis die zingt alsof hij wind bloedt. Maar geef mij ook de oprechte woede, het verlangen van de verdrukte. Als de wereld – in ieder geval deels – talige constructie is, dan wil ik taal die SS-taal is in de ogen van de witgekalkte fatsoenlijkheid. Onwelkom gewoeker in de achtertuin van de ideologische hygiënisten. De poëzie beantwoordt niet aan reinheidswetten, van Epione, de godin die de pijn verzacht en moeder is van de hygiëne, trekt zij zich niets aan.

Geef mij T.S. Eliot, Baudelaire, Kees Ouwens, Anneke Brassinga, Tonnus Oosterhoff, Nachoem Wijnberg, Gerard Reve, H.H. ter Balkt, Cornelis Bastiaan Vaandrager, De Jeugd van Tegenwoordig, Jeroen Mettes, Martijn den Ouden. Bij de laatstgenoemde lees ik:

‘is het een hoefdier?

nee,

hij pist over z’n schoentjes

zwartgelakte balletschoentjes’

Zo zie ik het. Als ik een gedicht schrijf pis ik voortdurend over mijn eigen balletschoentjes. Van zwartgelakte conceptualiteit word ik echt pis-lyrisch. En van lyriek begin ik te hunkeren naar chirurgie, naar verwijdering van die energievreter: het subject. Ik schrijf om de wereld te veranderen, om er tekst aan toe te voegen. Als er te veel misdadige zekerheid is, moet er paniek gezaaid worden. Als er wordt gedacht en gevoeld dat de wereld simpel en saai is, moet die wereld als een feestelijke wond openbarsten! Want het gedicht is vleselijk: ik wantrouw alle tegenstanders van het lichaam. Dat lichaam is tig koppige ritmes, klank en tijd en onontkoombaar van betekenis. Poëzie is waar en wanneer de lezer leest, waar hij besluit te worden wat hij ten dele is: nog oningevuld, want oninvulbaar. Vrij.

-- Maarten van der Graaff

woensdag 21 september 2011

Vers van het Mes: Willem Sjoerd van Vliet

Aanstaande vrijdag vindt in Perdu de eenentwintigste editie van Vers van het Mes plaats. Voor deze editie vroegen we de deelnemende dichters zichzelf te introduceren met een gedicht. Willem Sjoerd van Vliet koos voor het gedicht 'bomtapijt':

bomtapijt

de bom slaat een krater
en precies dan bam
bevriest het televisiebeeld

even geduld a.u.b.
lees ik languit gelegen
op hoogpolig tapijt

naast het toestel hangt een veiligheidshamer
zeer geschikt voor losliggende traptreden
en het ontdooien van kip

in de wolken maakt een straaljagerpiloot
een kader met wijsvinger en duim
crosshair in het midden

de geur van gebraden pootjes
dringt de cockpit binnen
huisgemaakt naar moeders recept

terug in de kamer zie ik
de haren van het vloerkleed
een microkosmos

tussen de tv-splinters ligt glas
tussen scherven vlees


Willem Sjoerd van Vliet

–

‘
In mijn gedichten beschrijf ik vaak alledaagse situaties zoals televisie kijken of een supermarktbezoek. Deze onderwerpen zijn op het eerste gezicht saai en steriel en hebben alles in zich om een kille tekst op te roepen. Toch zoek ik die wereld op en probeer vervolgens de menselijkheid ervan bloot te leggen.

In het gedicht 'bomtapijt' roept een veiligheidshamer zo'n kilte op. Dit daagt mij als dichter uit om de balans weer richting het menselijke te krijgen. Voor mij is dichten een spel van afstoten en aantrekken. Het klinkt haast verknipt nu ik er over nadenk, maar een zin als: 'de geur van gebraden pootjes / dringt de cockpit binnen' is in mijn ogen een warmbloedige versierpoging richting de lezer.’

Willem Sjoerd van Vliet studeerde in juli 2011 af aan de Gerrit Rietveld Academie afdeling Beeld & Taal. Voor De Gids online schreef en schaafde hij een maand lang aan hetzelfde digitale gedicht. Op www.flodderbokser.nl is zijn werk te zien en te lezen.

dinsdag 20 september 2011

Vers van het Mes: Maarten van der Graaff

Aanstaande vrijdag vindt in Perdu de eenentwintigste editie van Vers van het Mes plaats. Voor deze editie vroegen we de deelnemende dichters zichzelf te introduceren met een gedicht. Maarten van der Graaff schreef speciaal voor Perdu het gedicht 'De atleet vertrouwt zijn sprong':


De atleet vertrouwt zijn sprong


I

Weet dat vandaag, in de namiddag, ondanks alle profetie
ën, keurige moordenaars,
kruisvaarders, banieren, vertrapte terroristenkoningen, bloedgeur en beursastronauten

alles zal zijn opgelost.

Iedereen is dan iedereen in allen, Gene Swenson

is Maarten van der Graaff.

Ik heb een boek gevonden, maar kom er niet toe het te lezen.

(Alleen achtergebleven.) Gedrag is mijn plicht. Ik moet beweging arrangeren tot ik buiten elke byte ben

beland. Door het ene onweerstaanbaar aangetrokken, door het ander ontstaan, bevinden wij ons zowel in de toestand van de elektrische tegenwoordigheid als in die van het heldachtige offer aan het

gulzige water. Emails aan jou, nou ja, dat weet je. De binnensmonds gezongen psychopatenliedjes in de bus dwingen mij niets te doen.

Diagnose: onder Afrikaanse hemel verlang ik naar een

somber Rusland

dat er natuurlijk niet is. Hoe moet ik er dan vanaf komen?

Die vraag zou ik je willen stellen.



II
Niemand durft zich te verroeren,

de knarsende wielen smeken om olie,

maar wij hebben de knarsende wielen gemaakt.

Ik brak vanmorgen mijn tandenborstel opzettelijk

in zessen en keek naar two young blondes havin’ a good good

time
ik liet Prometheus een plant water geven en leerde hem veelheid=

bescheidenheid

ik liep met Prometheus door een weiland en wees hem de plas waarin de kalende
ster drijft

omdat aangelegenheden en voorvallen ieder [afzonderlijk] zonder enige

regelmaat en samenhang optreden en door elkaar lopen en omdat ze in het schrilste contrast tot elkaar staan
en niets gemeenschappelijks hebben brak ik mijn tandenborstel precies
in zes gelijke stukken en begroef de stukken los van elkaar op het terrein van een boer zonder

kinderen


III

Alleen fascisten spreken zichzelf nooit tegen, zeg je en drinkt je Slurpee.

Terwijl Aldo Raine een hakenkruis in het hoofd van Hans Landa kerft denk ik

de atleet vertrouwt zijn sprong

Op 19 februari 2011 mail je me: fragmenten vervelen me. Wij lezen al zo lang
fragmenten. Waar is de ronde gezondheid van het vuur?

(smelt de tafelen, stook het woord op)

@Gruweletser D. Labruyère: het is weer een van die dagen waarop iedereen er gelukkig uitziet, iedereen is goddelijk. Of iedereen is een monster, ook dat is goed mogelijk. Het einde van Dogville is echt ziek. Ze maakt iedereen af, iedereen. Geweldig. Over Nietzsche en medelijden zal ik het niet hebben, ik weet dat je namedropping niet uit kunt staan. Ik denk, om terug te komen op je vraag, dat de nadelen van eenzaamheid niet

opwegen tegen die van het sociale leven. Ik ben geen democraat, ik wil alle woorden eten omdat ik bijna goddelijk ben, maar nog niet totaal. BIJ OVERDRACHT VAN HET ENE NAAR HET ANDERE SYSTEEM IS HET NOODZAKELIJK ALLE AANNAMES OVER DE ONDERLIGGENDE HARDWARE ACHTER WEGEN TE LATEN. Leven is dingen leuk vinden.

IV
Er zijn verstuivingen en viaducten die ik nooit zal zien. Ook al probeer ik alle verstuivingen en alle viaducten te zien, nooit zal ik alle verstuivingen en viaducten kunnen zien. Het zijn er te veel.

Maarten van der Graaff


–

‘Ik koos dit gedicht omdat ik de aantrekkingskracht van de atleet die springt belangrijk vind. Belangrijk voor wie zit te tobben over gedichten, maar eigenlijk ook voor havenarbeiders en degenen die werken in de naschoolse opvang. Ons denken en schrijven is voor een groot deel geënt op het lezen van allerlei stukken tekst, het is gewend raken aan fragmentatie en vertwijfeling. Aan de leugen en de diefstal. Ik vroeg mij af wat het aantrekkelijke is aan de sprong van de atleet, in een stadion (volle zon). De aanloop, de bolling van de spieren? Is het de wilskracht? Ik denk dat de eenheid van zijn handeling ons op een onmiddellijke manier in vervoering brengt. Maar bovenal vermoed ik dat wij de volledigheid ervan bewonderen: de atleet vertrouwt zijn sprong.’

Maarten van der Graaff (1987) debuteerde met gedichten in het tijdschrift nY
. Hij exposeerde gedichten samen met de beeldend kunstenaar Daniel Labruyère in de Rotterdamse Singersweatshop. Hij studeert religie en kunst aan de Universiteit van Utrecht en is verbonden aan Vooys. Hij blogt op http://maartenvandergraaff.blogspot.com.

vrijdag 22 juli 2011

Perdu @ HENK op de HELLING

Morgen vindt van 11:00 tot 23:00 HENK op de HELLING plaats. Op het NSDM-terrein (Y-helling) zullen van 's ochtends tot 's avonds installaties, live muziek en performances plaatsvinden.

Perdu is aanwezig en brengt een mix van poëzie en proza. Sake van der Wall neemt de denkbeelden die hij schreef voor de avond 'Moderne Denkbeelden' in reprise. Daarnaast dragen oud-Vers van het Mes-deelnemers Martijn den Ouden en Maartje Smits voor uit hun werk.

De start van het festival is om 11:00. Ons podium begint om 13:15.

HENK op de HELLING
Zaterdag 23 juli
11:00 - 23:00
Amsterdam | NDSM | Y-helling
Kaarten aan de deur

dinsdag 13 april 2010

Poëtica Dennis Gaens

Afgelopen week was (naast Annelein Pompe, Martijn den Ouden en Eefje de Visser) Dennis Gaens te gast bij de 18e aflevering van Vers van het Mes. Hieronder vindt u de 'kleine poëtica' die hij voorlas.




Als er een TomTom voor schrijvers was, zou de mijne inmiddels vasthangen op ‘probeer om te draaien’. Met een Vlaams accent.

"Aan de ene kant ben je een slimme jongen, maar aan de andere kant luister je ook veel naar hiphop."
- Bert van Beek

1.
Als het een echt kleine poëtica zou mogen zijn, zou de mijne als volgt klinken:

De tekst zegt waar hij heen wil. Doet hij dat niet, is hij niet de moeite waard om meegenomen te worden.

Dat is wellicht wat te kort, maar zo denk ik er wel over. Het begint altijd met een idee, met een zinsnede of een beeld en van daaruit loopt het verder. Vaak loopt het dood, soms kom het ergens uit. Dat is volgens mij hoe het werkt.

Ik was van plan om u in deze poëtica iets te vertellen over waarom ik schrijf wat ik schrijf, waarover ik schrijf en hoe ik mezelf in een poëzielandschap zie. Ik was eveneens van plan citaten te vermijden.

De tekst trok een eigen plan.

2.
Onlangs was ik uitgenodigd om te jureren bij een Poetry Slam. Een van de deelnemers vloog door zijn gedichten heen. Alsof hij bij het einde wilde uitkomen. Alsof er een punchline was en die punchline de finish was. Gevraagd naar mijn mening over de desbetreffende dichter zei ik dan ook: “Het moet een dans zijn, geen race.” Nu denk ik van veel dingen dat ze een dans moeten zijn, maar van het voordragen van poëzie vind ik dat al helemaal.

3.
Als het voordragen van poëzie een dans moet zijn, dan moet de poëzie welhaast muziek zijn. Ik kan dat niet ontkennen en dan kom je al snel uit bij de onvermijdelijke Walter Pater en zijn even zo onvermijdelijke citaat – vergeef het me:

All art constantly aspires towards the condition of music.

Als we de context waarin hij dit zei gemakshalve even vergeten en het citaat nog eens versimplificeren komen we tot iets waar ik het wel eens mee eens zou kunnen zijn:

Alle kunst wil muziek zijn.

Niet zozeer, zoals Pater het bedoelde, dat iedere kunstenaar ernaar streeft het onderscheid tussen vorm en inhoud zo veel mogelijk op te heffen, maar dat alle kunst wil overkomen alsof ze gezongen is. En dat je erop kan dansen. Op zijn minst in je hoofd.

4.
Ik heb meer albums dan ik dichtbundels heb. Ik wantrouw trouwens iedereen die meer dichtbundels dan albums heeft, maar dat terzijde.

Niets wordt op zo’n grote schaal illegaal gedeeld als muziek. Daar zijn vast ook wetenschappelijke, praktische en economische redenen voor maar ik geloof graag dat het komt omdat muziek veel mensen iets doet op een manier zoals alleen muziek dat doet. De iets meer contemporaine Austin Kleon formuleerde ongeveer zo:

Nothing goes as directly to our lizard brain as music.

En daarom wil (in ieder geval mijn) poëzie een beetje als muziek zijn. Niet dat mijn poëzie lyrisch is – als ze al lyrisch is, is ze dat stiekem – maar dat de tekst tot dansen uitnodigt. Als ik zou mogen kiezen, zou mijn poëzie jazz zijn: ‘een terugkerend thema onderbroken door min of meer gerelateerde improvisaties.’ Of zoals Kerouac het zei:

It’s al gotta be non stop ad libbing within each chorus, or the gig is shot.

5.
Mijn poëzie klinkt niet naar jazz. Ze klinkt hooguit als iets dat jazz wil maken. Dat komt omdat er iets anders ingaat.

Mijn naam is Dennis Gaens en op de middelbare school was ik een skater. Jarenlang ging er niets anders in dan hiphop en punk(rock). Die twee. En ze hebben blijvende schade aangericht. Aan punk heb ik schijnbaar slordig gespeelde riffjes en een zekere DIY-mentaliteit overgehouden. Hiphop heeft een neiging om te samplen en losse grootpraat te verkondigen in me gewekt. Beide hebben een stellige houding en een verlangen naar een ‘wij’-gevoel in me achtergelaten.

Die invloeden zullen nog wel een behoorlijke tijd mijn grondhouding blijven bepalen, al zal mijn redelijk recente liefde voor alles wat lo-fi is de toon wellicht wat temperen.

6.
Heeft dat ook nog gevolgen voor de inhoud van mijn gedichten? Ja. Maar deze Kleine Poëtica doet beide woorden in zijn naam inmiddels al geen eer meer aan. Om in de vergelijking die tot nu toe alleen in de titel en de introductie van dit stuk gebruikt wordt nog maar eens te gebruiken: ik moet een scherpe bocht maken, tot een punt komen.

7.
Een lied is niet meer dan een opeenvolging van tonen van verschillende lengtes met daartussen bepaalde intervallen. De tonen hebben bepaalde frequenties en minder bepaalde associaties.

Mijn gedichten zijn niet meer dan een opeenvolging van woorden van verschillende lengtes met daartussen leestekens, spaties en (zo nu en dan) een witregel. De woorden hebben bepaalde denotaties en minder bepaalde connotaties.

Tot op bepaalde hoogte zijn er redenen waarom ik schrijf wat ik schrijf of in ieder geval hoe ik schrijf. De rest, een niet onbelangrijk deel, wordt gedicteerd door de tekst. Omdat het zingt, maar vooral: omdat je erop kunt dansen. Op zijn minst in je hoofd. Niet per se de mooiste dansjes, maar de leukste.

8.
Waarop u danst, mag u zelf weten. Hoe u danst, laat ik eveneens aan u over. Als u maar danst.

donderdag 5 november 2009

Gratis: Uinko Eerensteins officiële bootleg "Live in Perdu" als tijdelijke download

Op 23 oktober trad de veelbelovende singer/songwriter Uinko Eerenstein op in Perdu. In het kader van de programmareeks Vers van het mes bracht hij zes liedjes uit zijn sterk persoonlijke Nederlandstalige repertoire, dat zich beweegt tussen breekbaarheid en absurdisme. Uinko Eerenstein heeft wel iets weg van Jaap Fischer, maar brengt met zijn directe teksten en zijn markante stemgeluid toch vooral iets nieuws, en ja, iets unieks. Die avond zorgde hij voor een uiterst sfeervol optreden.

Die sfeer blijkt achteraf zo goed over te komen op de opnames die er die avond gemaakt zijn, dat we het eigenlijk niet kunnen laten om die ze voor u beschikbaar te maken. Daarom bieden Uinko Eerenstein en Stichting Perdu gezamenlijk de officiële bootleg tijdelijk aan via de website en het weblog van de stichting. Hieronder kunt u ze beluisteren en vrijelijk downloaden. Maar let op: ze zijn maar tijdelijk beschikbaar! En wel gedurende de maand november. Wacht dus niet te lang.

Later zullen een aantal nummers waarschijnlijk verschijnen op een CD met de titel In dorpen en steden, die Eerenstein samen met Jan Schenk (Hospital Bombers) gaat opnemen.

Meer informatie over Uinko Eerenstein vindt u op zijn myspace. De foto bij dit bericht is van Roeland Fossen.


maandag 28 september 2009

Het zesde zintuig

"Toch begrijp ik niet waarom ik als lezer of dichter af zou moeten zien van het genoegen van de coherentie. Ik geef het toe: ook in mij huist een bloedserieuze calvinist of jezuïet, een asceet die ter wille van het hogere wil afzien van lagere genoegens. De waarheid gaat gekleed in grauwe tabberds. Maar kunst is niet alleen een feest voor de geest – het is ook een feest voor de zintuigen. In de gewaarwording van coherentie komen die beide samen. Het gaat misschien wel verder dan dat - misschien moeten we geen al te hoge hoed opzetten als het gaat om de menselijke geest, om de verfijnde bedradingskluwen die we onze hersenen noemen. Die bron van filosofie en ander knap denken, die onontkoombare verbindingslijn tussen de wereld en ‘onszelf’, zouden we misschien als niet veel anders moeten beschouwen dan als een zoveelste zintuig. Wie volwaardig wil leven, honoreert wat zijn zintuigen van hem verlangen. Voor het zesde zintuig ‘hersenen’ is de ervaring van coherentie een vorm van genot. Dat de samengesteldheid van de wereld ons dit genot onmogelijk lijkt te maken, betekent nog niet dat onze hersenen ervan zouden moeten afzien. Om deze bijzondere variant van het genot te kunnen ervaren, hebben we namelijk onder meer de poëzie."

"Wanneer ik een gedicht schrijf verzet ik mij tegen betekenisloosheid en beleef ik een intense en kortstondige gewaarwording van samenhang. Die gewaarwording verdwijnt snel – zeker wanneer ik aan een gedicht ga knutselen om de lezer een soortgelijke gewaarwording te bezorgen. Toch is het mooi als het lukt: uiteindelijk ben ik ook zelf een lezer van wat ik schrijf en dan heb in ieder geval bij één lezer iets moois bereikt. "

Lees hier de 'kleine poëtica' van Gert de Jager, die hij afgelopen vrijdag tijdens Vers Van Het Mes uitsprak.

Flessenpost

'Ik ben de mening toegedaan dat poëzie, zoals Rainer Maria Rilke dat schreef, vanuit innerlijke noodzaak geschreven moet worden. Schrijven doe ik omdat het voor mij onmogelijk is om niet te schrijven. In zekere zin is dit te verbinden met de flessenpost die door een zeeman vanuit een zinkend schip aan de golven wordt meegegeven: het is voor de zeeman noodzakelijk om de fles de zee in te werpen, het is zijn enige hoop op redding, het is de belichaming van zijn redding, de enige manier om zijn redding te bereiken.' Lees hier de 'kleine poëtica' na die Martijn Teerlinck vrijdagavond tijdens Vers van het Mes in Perdu uitsprak.