Perdu

3 februari 2012: Kijken zonder zien - over het manipuleren van foto's

2012-01-28T18:12:00.002+01:00

Met Gie van den Berghe, Christophe Van Gerrewey e.a.

In het recent verschenen Kijken zonder zien schrijft Gie van den Berghe over vijftien historische, overbekende foto’s. Wat is daar nog over te vertellen? Ontzettend veel, zo laat Van den Berghe zien.

Juist die iconische foto’s zijn namelijk vaak (opzettelijk of per ongeluk) gemanipuleerd. Ze zijn versneden, er is in geknoeid of ze zijn van verkeerde onderschriften voorzien. Bij nadere inspectie blijken die eenduidige, stukgereproduceerde beelden ineens helemaal niet zo eenduidig, of verbeelden ze iets heel anders dan we aanvankelijk dachten. Behalve een interessant onderzoek naar de achtergronden van historisch beelden, is Kijken zonder zien vooral een impliciete oproep om kritisch te kijken.

Naar aanleiding van Kijken zonder zien organiseert Perdu een avond over omgaan met historische foto’s. Gie van den Berghe houdt een lezing gebaseerd op zijn boek, met enkele fascinerende verhalen achter historische foto’s. Christophe Van Gerrewey gaat in op een bijzonder geval van fotomanipulatie in de roman Slow Man van Coetzee.

Gie van den Berghe (Gent, 1945) is autodidact en freelance wetenschapper. Hij ging op zijn drieëndertigste studeren, werd aan de Universiteit Gent licentiaat en doctor in de moraalwetenschap met een studie over de nazi-kampen die hij herwerkte tot Met de dood voor ogen (Antwerpen, 1987). Het werk van Gie van den Berghe werd bekroond met geschiedkundige en andere prijzen, onder meer de Arkprijs voor het Vrije Woord.

Christophe Van Gerrewey (1982) studeerde architectuur aan de Universiteit Gent en literatuurwetenschappen aan de Katholieke Universiteit Leuven. Hij is als FWO-aspirant aan de Vakgroep Architectuur & Stedenbouw van de Universiteit Gent verbonden. Hij publiceerde over architectuur, literatuur, podiumkunst en beeldende kunsten in tijdschriften zoals DWB, De Witte Raaf, Etcetera, Ons Erfdeel, A+, OASE, NRC Handelsblad, Streven, Rekto:Verso, De Architect en Metropolis M.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur
Reserveren kan door een mail te sturen naar perdu@perdu.nl o.v.v 'kijken zonder zien'.

Jan Campert Prijzen: Juryrapport, dankwoord en essay

2012-01-23T22:19:00.002+01:00

G.H. 's-Gravesande

Het juryrapport en dankwoord, als ook het essay van Erik Lindner, alles naar aanleiding van de uitreiking van de G.H. 's-Gravesande-prijs aan Stichting Perdu op zondag 22 januari, zijn nu na te lezen op de website van Perdu.

27 januari: Verse Beats in The sugar factory

2012-01-02T11:49:00.006+01:00

Internationaal programma met dichters, slammers en freestyle mc’s Bekendmaking nieuwe stadsdichter van Amsterdam

Sugar Factory | Lijnbaansgracht 238, Amsterdam | Entree: € 9,- (studenten: € 7,50) | Tijd: 20.00 – 00:00 uur

De Literaire Podia Amsterdam en GRAP presenteren in de Sugar Factory Verse Beats 2.0: een internationaal programma met poëzie, spoken word, freestyle, comics en muziek. Die avond brengen dichters, slammers, mc’s & musici uit verschillende Europese landen een gevarieerd programma. Er is ruimte voor cross-overs en verbale confrontaties. Speciale gast is de dichter F. Starik die deze avond afscheid neemt als stadsdichter van Amsterdam. Burgemeester Eberhard van der Laan maakt bekend wie hem als stadsdichter zal opvolgen.

Verse Beats 2.0 is meer dan alleen spoken word en muziek; er is ook een rol weggelegd voor de visuele kunst. Zo brengt sopraan Francis van Broekhuizen Stripsody van Berberian, waarbij door de vj de stripmuziek wordt getoond en gaat Dan Hassler-Forest in op strips als vorm van literatuur. De uit Berlijn afkomstige Wilfried N’Sondé presenteert samen met zijn broer, de musicus Serge N’Sondé poetryslam in het Frans en Duits, Tsjêbbe Hettinga draagt voor in het Fries en Mahdi Nuffari brengt zijn werk in het Arabisch. De vertaalde teksten worden door een vj op scherm geprojecteerd. Verder zijn er wervelende optredens van Ellen Deckwitz, Tjitse Hofman, Lennard van Rij en T. Martinus. Freestyle mc’s Surya en Robian reageren al rappend op de voordrachten. De beats komen van dj Clean Cut. De avond wordt afgesloten door B-Movie Orchestra. Het elf man koppige orkest speelt –ondersteund door B-filmbeelden- muziek uit de zestiger jaren. De presentatie is in handen van JNM en Surya.

Verse Beats 2.0 is een initiatief van SLAA, GRAP, School der Poëzie, Sugar Factory, Goethe-Institut, Maison Descartes, OBA, El Hizjra, Feest der Poëzie, Perdu, John Adams Institute, AIDA, British Council, Ons Suriname, Castrum Peregrini en wordt mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams Fonds voor de Kunst, Prins Bernhard Cultuurfonds en Stadsdeel Centrum van de Gemeente Amsterdam.

Perdu 2-8 januari gesloten

2012-01-02T11:43:00.005+01:00

Van 2-7 januari is de boekhandel van Perdu gesloten i.v.m. balanswerkzaamheden. Vanaf maandag 9 januari bent u weer van harte welkom. Het Avondenprogramma vangt weer aan op gedichtendag, 26 januari, met de jaarlijkse 30+30 Dichtersmarathon. De avond daarna organiseert Perdu in samenwerking met de Literaire Podia Amsterdam het programma Verse Beats 2.0 in The Sugar Factory.

26 januari 2012: 30 + 30 Dichtersmarathon

2011-12-30T13:47:00.004+01:00

Met Maarten van der Graaff, Martijn den Ouden, Erik Solvanger, Elma van Haren, Samuel Vriezen, Jan Willem Anker, Lieke Marsman, Hans Groenewegen, Piet Gerbrandy, Jannah Loontjens, Miek Zwamborn, Stella Bergsma, Robert Anker, Maria van Daalen, Marieke Winkler, Diana Ozon, Floris Solleveld, Roberta Petzoldt, Han van der Vegt, Narcis Zohrehnassab, Nic Castle, Guido Favié, T. Martinus, Michael Tedja, Michiel van Kempen, Adriaan Krabbendam, Kira Wuck, Thomas Möhlmann en Tsead Bruinja.

Aanvang: 19.45 u.
Zaal open: 19.00 u.

Entree: 10 euro / 5 euro (met o.m. vrienden- en studentenpas)

Reserveren is noodzakelijk en kan alleen via de knop rechts boven dit bericht.

Dat poëzie niet moeilijk is, bewijst Perdu jaarlijks op Gedichtendag. Niet door zich op die dag te beperken tot de eenvoudigste poëzie, maar juist door de poëzie in al haar diversiteit aan te bieden op een manier die vooral de nieuwsgierigheid prikkelt. Podiumbeesten en prevelaars, anekdotici en hermetici, vaklui en avonturiers, groentjes en grijsaards: ze staan naast elkaar en door elkaar op deze nieuwe editie van de 30 + 30 Dichtersmarathon. Zestig zeer uiteenlopende dichters komen in ongeveer tweeënhalf uur in een onverbiddelijk ritme voorbij.

Het concept is uitermate eenvoudig: dertig Nederlandse dichters lezen elk drie gedichten voor: twee van henzelf en één van een zelfverkozen collega uit het buitenland. Bij het voorlezen wordt de poëzie niet onderbroken door aan- of afkondigingen, bio- of bibliografische informatie of entr’actes en intermezzo’s. Zo kan de aandacht van de luisteraar zich volledig op de poëzie zelf richten, die zich aan hem presenteert als een constante stroom in een onverbiddelijk ritme van ruim tweeënhalf uur.

Wiens aandacht toch even verslapt, haakt zo weer aan bij de eerstvolgende dichter. Een uitstekende gelegenheid om je onder te dompelen in poëzie uit Nederland en de rest van de wereld.

21 december: Presentatie halfjaarboek De Revisor

2011-12-20T18:30:00.000+01:00

Met optredens van Charlotte Mutsaers, Maartje Wortel, Wim Brands en Maarten van der Graaff en presentatie door Gustaaf Peek.

Aanvang 20:30
Zaal open 20:00

Presentatie van het nieuwe nummer van De Revisor, met bijdragen van onder andere Charlotte Mutsaers, Maartje Wortel, Arjen van Veelen en B. Zwaal. Zoals in eerdere nummers is er maar één lijn in de bijdragen: kwaliteit. En: literatuur.

Proza, poëzie, essays

Het halfjaarboek 2011-2 brengt de inmiddels vertrouwde mix van bekend talent en jonge ontdekkingen. Er is proza van Charlotte Mutsaers, Marian Boyer, Maartje Wortel, debutante Sanne Rooseboom, Jamal Ouariachi, Daan Heerma van Voss en Auke Hulst. Er is poëzie van Hester Knibbe, Wim Brands, Maarten van der Graaff en B. Zwaal. En er is beschouwend proza. Naast de bijdragen van de redactie (over Vincent Mahieu, Guus Meeuwis, Tsai Ming-liang, Tonio en rouw in de literatuur) leest u Peter van Lier over de post-postmodernistische dichtersgeneratie van onder andere Elma van Haren en Tonnus Oosterhoff en Arjen van Veelen over forensen en vouwfietsen.

17 december: Presentatie Terras 01

2011-12-17T13:28:00.004+01:00

Met: Mischa Andriessen, F. van Dixhoorn, Guido Favié, Hélène Gelèns, Erik Lindner, Richtje Reinsma en Miek Zwamborn

Aanvang 20.30
Zaal open 20:00

Het papieren nul-nummer van Terras verscheen in juni en had haar eigen titel als thema: het uitzicht, de blik, de einder, de horizon. In december verschijnt het eerste nummer van Terras met als thema ‘Gereedschap’. In dit nummer vindt u o.a. vertalingen van het werk van H.C. Artmann, Raymond Carver, Zsuzsa Forgazs, Seamus Heaney, Micheal Palmer, Miroslav Penkov, Christophe Tarkos en Mark Turpin; gedichten van H.H. ter Balkt, Hélène Gelèns en Guido Favie; essays van Dirk van Weelden, Han van der Vegt en Bernke Klein Zandvoort.

Programma:

- Poëzievoordrachten van F. van Dixhoorn, Guido Favié (debuut) en Hélène Gelèns.
- Proza door Richtje Reinsma.
- Essay over vertalen door Rokus Hofstede.
- Kleine interventies door redactieleden (Mischa Andriessen, Erik Lindner, Miek Zwamborn)
- Een Gereedschapsveiling.

Residentie in Harz

2011-12-11T18:20:00.003+01:00

Op zoek naar een residentie om aan een bundel te werken? Een boek, album of ander kunstwerk? Andreas Jacobs stelt een huis ter beschikking in Duitsland, in het Harzgebied. Voor informatie, zie deze website.

16 december 2011: Een onmaatschappelijk gebaar - over Ele d'Artagnan

2011-12-09T16:00:00.002+01:00

Met: Ella Arps, Lucas Hüsgen, Alberto Felicetti, Martijn den Ouden en Anne Vegter

Een rusteloze zoektocht naar zijn ware afkomst, een geïsoleerd leven aan de zelfkant afgewisseld met een mondain bestaan in Italiaanse artistieke kringen, een jarenlange carrière als figurant bij regisseur Fellini (die meer door d’Artagnan beïnvloed heette te zijn dan andersom), en de schepper van een uniek en moeilijk classificeerbaar beeldend oeuvre: het leven van Ele d’Artagnan – kunstenaarsnaam van Michele Lombardi – was turbulent en vol mythes.

Pas na zijn dood ontdekt, maar inmiddels aangekocht door het MoMA in New York, wordt het werk van d’Artagnan wel gerekend tot wat art brut of outsider art is gaan heten, oftewel kunst die een marginale plaats inneemt ten opzichte van de bestaande stijlen en vormen. De makers ervan zijn vaak maniakale eenlingen die zich onttrekken aan de dominante artistieke cultuur.

Perdu laat een nieuw publiek kennismaken met d’Artagnan, en verbindt de art brut in een reeks avonden met de literatuur. Ella Arps, galeriehouder en hoeder van het werk van d’Artagnan verzorgt een introductie op het leven en werk van de kunstenaar.

Daarnaast vroeg Perdu twee auteurs om zich met Ele d’Artagnan te engageren. Een van hen is Martijn den Ouden, naast dichter ook beeldend kunstenaar. Hij reageert op de tekeningen en schilderijen. De avond wordt afgesloten met een filmportret van d’Artagnan, gemaakt door Alberto Felicetti.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

10 december 2011: Digital Poetry

2011-12-09T10:11:00.001+01:00

With: Rita Raley, Simon Biggs, Andreas Maria Jacobs, J.R. Carpenter and Renee Turner

Doors open: 20:00
Start: 20:30
Free entrance

This program takes place in collaboration with members of the ELMCIPresearch – Electronic literature as a model of Creativity and Innovation in Practice (www.elmcip.net). It is narrowly connected to the conference ‘Digital Poetics’ that takes place at the University of Amsterdam at the 9th and 10th of December. The conference focuses on the question of digital ‘poetics’, understood in its largest sense, as the question to the nature and the value of digitally born artworks, in criticism and in practice itself.

In recent years, both criticism and practice of digitally born poetry have created a theoretical and historical basis for the approach of this new art-form. What is digital poetry? What is so new about it? Which artistic traditions does is preserve? Which terms and concepts do we need in order to fully understand and describe its practices? Questions like these have been discussed and answered. Now the time has come to look closer at its contextual, social and political embedding. Digital poetry does not operate in isolation, and its poetics, politics and practice should be seen in the context of 20th and 21st century art: it is in all respects a contemporary art form.

Perdu focuses on interventionist digital art projects. Four artists have been invited to address the question how we might account for the practice of disruption enacted in their works. They will perform and show recent work and address the aesthetic strategies they use that together form a critical intervention, dissent and resistance. A discussion with the artists (and the public) – led by Rita Raley – will bring the evening to a closure.

About the performers:

Simon Biggs is a professor, media artist, writer and curator with interests in digital poetics, auto-generative/interpretive (affective) systems, interactive and performative environments, interdisciplinary research and co-creation. His work has been widely presented, for example in Tate Modern, Pompidou Centre and Berlin Kulturforum. He has been keynote at many conferences and lectured internationally. He is lead investigator on a number of major research projects and Professor of Interdisciplinary Arts, Edinburgh College of Art at the University of Edinburgh, where he directs the Masters by Research in Interdisciplinary Creative Practices and several PhD students.

Andreas Maria Jacobs is a transdisciplinary artist. He studied Physics & Mathematics and Musicology at the University of Amsterdam, and Electronic & Computer Music at the Rijksuniversiteit Utrecht. In 1986 he started the quarterly web-artzine Nictoglobe. He developed several net-art works, such as ‘Semantic Disturbances’, an experimental work in progress (since 2005), which uses Google to explore relations between society’s changing attitudes towards art, religion and technology.

J.R. Carpenter is a Canadian artist, writer and maker of maps, zines, books, poems, fiction, non-fiction and non-linear hypermedia narratives. She studied Life Drawing and Anatomy at the Art Students’ League of New York, and Fibres and Sculpture at Concordia University in Montreal. Carpenter has been using the Internet as a medium for the creation and dissemination of experimental texts since 1993.

Renee Turner is an American artist and teacher living in the Netherlands. She describes her educational background as hybrid. Turner has produced several text-driven pieces for the web that engage in the idiosyncrasies of networked culture. Whether working individually or collaboratively (with Riek Sijbring and Femke Snelting under the name De Geuzen), her projects often employ tactical media to explore female identity, narratives of the archive and online media ecologies.

Rita Raley is Associate Professor of English at the University of California Santa Barbara, with courtesy appointments in Film and Media Studies, Comparative Literature, and Global Studies. Her primary research interests lie at the intersection of digital media and humanist inquiry, with a particular emphasis on cultural critique, artistic practices, and language (codework, machine translation, electronic literature, and electronic English). One of her major works, Tactical Media deals with new media art in relation to neoliberal globalization.

Nieuwe website: Ooteoote

2011-12-07T09:23:00.001+01:00

Gisteren is het nieuwe literaire weblog Ooteoote gelanceerd, te vinden op: www.ooteoote.nl.

Ooteoote, vernoemd naar Jan Hanlo’s legendarische klankgedicht, is een online informatieknooppunt, waar Nederlandse en Vlaamse auteurs berichten over literair nieuws en faits divers uit binnen- en buitenland.

Ook houdt Ooteoote graag de vinger aan de pols van projecten waarin literatuur en andere disciplines allianties met elkaar aangaan. Zo besteden we ruim aandacht aan beeldende kunst, muziek, film en multimedia, waarin de literaire tekst een (hoofd)rol speelt.

Tot slot fungeert Ooteoote als een podium waarop bekende schrijvers en aanstormende talenten hun romanfragmenten, korte verhalen, gedichten, vertalingen, interviews, columns, opinies en essays kunnen publiceren. Onder anderen Huub Beurskens, Lies Van Gasse, Erik Spinoy, Jeroen Theunissen en Willem van Zadelhoff zullen bijdragen leveren.

Ooteoote wil dé literaire plek op internet zijn waar geschreven wordt met kennis van zaken, vanuit een oprechte nieuwsgierigheid en betrokkenheid met de wereld die zich uitstrekt voorbij het boek. Het plezier van de tekst zal daarbij steeds centraal staan.

De redactie van Ooteoote bestaat uit: Arnoud van Adrichem, Joost Baars, Rozalie Hirs, Frank Keizer, Jan Pollet, Matthijs Ponte, Matthijs de Ridder en Jeroen van Rooij. De redactie werkt nauw samen met allerhande literaire websites, bloggers, festivals en literatuurperiodieken in de Lage Landen en verre omstreken.

ooteoote
facebook.com/ooteoote
twitter.com/ooteoote

Maarten van der Graaff over N30 van Jeroen Mettes

2011-12-04T17:41:00.002+01:00

Maarten van der Graaff over N30 van Jeroen Mettes, afgelopen vrijdag in Perdu:

'Op 25 september 2005 schreef Jeroen Mettes op zijn blog Poëzienotities over Mickey Mouse: ‘Zijn permanente kunststofgrijns lijkt op die van Bush (…) Nee, het is geen hypocriete lach, want hij verhult niets.’ Mickey Mouse als symbool van de leegte. Van de status-quo. Dat blijkt ook wel als we naar zijn vijanden kijken. Deze vijanden belichamen meer subversieve elementen die de hiërarchie bedreigen, stelt Mettes. Zodra Mickey de zak met geld beet heeft en deze niet meer in handen is van de archetypische schurk met het zwarte masker, is alles voorbij: eind goed, al goed.

De poëzie van Jeroen Mettes en dan met name N30 verzet zich tegen dit einde: het einde van een geschiedenis waarin de status-quo wordt geheiligd. Mettes wil niet dat de geschiedenis voorbij is; hij schetst een generatie kinderen die zich afvraagt wie er verantwoordelijk is voor de realiteit. Deze vraag rijst wanneer het erop lijkt dat er voor die kinderen niets anders is dan een wereldwijd Disneyworld. Een aanval op Cinderella Castle is nodig. Die aanval, dat verlangen naar een andere wereld, is in mijn ogen de angel van Mettes’ gedichten.'

Lees verder op het blog van Maarten van der Graaff.

Mettes in Perdu: Maarten van der Graaff en Dennis Gaens

2011-12-04T13:06:00.001+01:00

Naar aanleiding van de avond over Jeroen Mettes schreef Maarten van der Graaff een gedicht dat hier terug te lezen is:

'Jeroen Mettes is een mysterie/ Jeroen Mettes is een mysterie/ Zou Geert Buelens mij leuk vinden?/ Dat zou heerlijk zijn.'

De bijdrage van Dennis Gaens is terug te luisteren en lezen op zijn blog.

'In een toespraak die de Amerikaanse schrijver Neil Gaiman op MIT gaf, vertelde hij dat het de taak van de auteur is om te ontploffen. Het is de taak van academicus om zich in het getroffen gebied te begeven, de scherven op te rapen en te bepalen wat voor soort ontploffing het was, hoeveel schade ze had moeten aanrichten en in hoeverre ze daarin geslaagd is. Als auteur, zegt Gaiman, voelt hij zich meer op zijn gemak in het ontploffen dan in het praten over ontploffingen.'

Beide bijdragen zijn ook nog een week te bekijken via de website van Perdu.

Dennis Gaens over N30 van Jeroen Mettes

2011-12-04T11:09:00.004+01:00

Dennis Gaens over Jeroen Mettes, tijdens de avond over N30:

'Maar ik was wel verder. Een van de eerste gedachten die ik had toen ik in N30 begon te lezen was: jeetje, wat veel allemaal. Ik had het idee dat Mettes alles probeerde te vangen en het liefst tegelijkertijd. Het probleem met alles is: het is te veel.

Daarom selecteren we en doordat we selecteren kiezen of creeëren we verhalen, en nog belangrijker: helden. En eigenlijk zijn er maar twee typen schrijvers: zij die de helden beschrijven en zij die er een willen zijn. Mettes wilde er veel liever een zijn dan er een creeëren.

Kunstenaars zoals Mettes zijn gamechangers, die niet in hokjes vallen, omdat ze precies de hokjes zelf op de schop willen nemen. Was hij hier nog geweest, was er meer van hem verschenen, was er een vent overgebleven om achter dit werk te staan: het Nederlandse poëzielandschap had er onmiskenbaar anders bijgelegen. Het mocht niet zo zijn.'

Lees meer op De Nieuwe S.

Stichting Perdu ontvangt G.H. ’s-Gravesande-prijs

2011-11-29T00:23:00.002+01:00

Op 28 november is bekend geworden dat Stichting Perdu de driejaarlijkse G.H. ’s-Gravesande-prijs ‘voor bijzondere literaire verdiensten’ toegekend heeft gekregen door de Jan Campert-stichting. Het juryrapport spreekt van “een intiem theater [dat] eigenzinnige programma's [presenteert], die gekenmerkt worden door een hoge kwaliteit en een internationale blik op ontwikkelingen in de literatuur”.

Perdu werd in 1984 in de Gerard Doustraat opgericht door Chris Keulemans als gespecialiseerde poëzieboekhandel De verloren tijd. Na een verhuizing richting de kerkstraat in Amsterdam begon men daarnaast met het organiseren van literaire programma’s op de vrijdagavond onder de noemer De Avonden. Momenteel huist Perdu aan de Amsterdamse Kloveniersburgwal, waar het naast de dagelijks te bezoeken boekhandel een theaterzaal tot de beschikking heeft. Daar organiseert de stichting iedere vrijdag een literaire avond waarin aandacht wordt besteed aan nieuwe ontwikkelingen in proza en poëzie, aan de avant-garde literatuur van de 20e eeuw en aan de grensgebieden tussen literatuur en andere artistieke disciplines. Het gaat hierbij vooral om aspecten van de literatuur, die elders onderbelicht blijven.

De medewerkers van Perdu zijn bijzonder verguld met de erkenning voor hun werk en beschouwen de prijs als een stevige steun in de rug in een periode dat experimentele literaire programmering sterk onder druk staat. Met hernieuwd enthousiasme zullen ze hun bezigheden in de poëzieboekhandel, de vrijdagavondprogrammering en de uitgeverij voortzetten. Ze zullen blijven doorgaan met het opeisen van ruimte voor eigenzinnige literatuur, het stimuleren en bestuderen van literaire ontwikkelingen, het volgen van nieuw talent en het aanzwengelen van literair debat in hun programmering.

Men beraadt zich nog op een passende besteding van het prijzengeld.

Zie ook: Perdu toen en nu.

2 december 2011: Schrijven als maatschappelijke werkelijkheid - over N30 van Jeroen Mettes

2011-11-27T12:34:00.007+01:00

Met Jos Joosten, Ernst van den Hemel, Dennis Gaens, Maarten van der Graaff en Astrid Lampe

'Geen representatie van de werkelijkheid, maar schrijven als maatschappelijke werkelijkheid.’ Met die woorden besloot Jeroen Mettes (1978-2006) zijn poëtica bij N30, het lange prozagedicht waaraan hij van 2000 tot 2005 werkte. Dit jaar verscheen het, samen met twee kortere reeksen poëzie, zijn essays en een ruime selectie uit zijn veelgelezen blog Poëzienotities, als nagelaten werk in een tweedelige cassette bij De Wereldbibliotheek.

Geschreven in een stijl waarvoor in het Nederlandse taalgebied nauwelijks een precedent bestaat, en even aangrijpend als radicaal in zijn verzet: N30 is ongetwijfeld een van de meest ambitieuze gedichten ooit in het Nederlands verschenen, en lijkt nu actueler dan ooit.
Perdu grijpt de publicatie aan voor een receptie, en vroeg literatuurwetenschappers Jos Joosten en Ernst van den Hemel om op de literaire en politieke betekenissen van de tekst te reflecteren. Daarnaast zal een viertal dichters een fragment uit N30 lezen, en zich uitspreken over hun fascinatie voor de tekst en de implicaties van Mettes’ werk voor hun eigen schrijven.

De avond over N30 is het eerste deel van een tweeluik over het werk van Jeroen Mettes. Op de tweede avond, die op 24 februari 2012 zal plaatsvinden, staat het beschouwende werk uit Weerstandsbeleid centraal.

Over de sprekers:
Jos Joosten (1964) is hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 2003 publiceerde hij Alleenspraak: opstellen, Onttachtiging: essays over eigentijdse poëzie en poëziekritiek en, samen met Thomas Vaessens, Postmoderne poëzie in Nederland en Vlaanderen. Eind maart 2008 verscheen zijn laatste essaybundel Misbaar. Hoe literatuur literatuur wordt.

Ernst van den Hemel (1981) is filosoof en literatuurwetenschapper. Hij promoveerde op een studie over Calvijn en publiceerde bij Uitgeverij Boom Calvinisme en Politiek: Tussen Verzet en Berusting. Op dit moment werkt hij samen met Joost de Bloois aan een boek over de Franse filosoof Badiou en kunst.

Dennis Gaens (1982) debuteerde in 2010 bij Uitgeverij Van Gennep met Ik en mijn mensen, dat genomineerd werd voor de C. Buddingh'-prijs voor het beste Nederlandstalige debuut. Hij is stadsdichter van Nijmegen.

Maarten van der Graaff (1987) is dichter. Hij debuteerde in het Vlaamse tijdschrift nY. Binnenkort verschijnt er poëzie van zijn hand in De Revisor en Kluger Hans. Momenteel is zijn debuutbundel in voorbereiding.

Astrid Lampe (1955) is de auteur van zes dichtbundels, waarvan Lil (zucht) (Querido, 2010) de laatste is.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur Reserveren kan via het formulier op de website van Perdu.

25 november 2011: Op de grens tussen het betekenisvolle en het betekenisloze | Over a-semische poëzie

2011-11-20T23:06:00.003+01:00

Met: Jaap Blonk, Maja Jantar (video), Dirk Vekemans e.a.

'I’m acutely interested in exploring what happens to language when meaning is intentionally obscured’, zegt Michael Jacobson. In 2006 publiceerde hij de a-semische novelle The Giant’s Fence, die uit reeksen onbekende, zelfverzonnen tekens bestaat uitgespreid over tachtig pagina’s.
Wat zeggen a-semische werken over poëzie en literatuur? Wat blijft er van een tekst over als het geen betekenis heeft? De middeleeuwse fascinatie voor de ‘taal van de vogels’ en de verzuchting dat ‘muziek de hoogste vorm van poëzie is’, laten zien dat het poëtische of literaire niet altijd in de betekenis van de tekst gezocht moet worden.

In a-semische gedichten wordt niet zo kernachtig mogelijk een boodschap overgebracht, maar gaat het om klank, beeld, vorm of zelfs ‘het afwezige’. Met klankdichten, visuele poëzie en taalfilosofische lezingen onderzoekt Perdu wat er gebeurt als de poëzie probeert te balanceren op de grens van het betekenisvolle en het betekenisloze.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren kan via het webformulier op de website van Perdu.

Nada Gordon over Flarf; Perdu 18/11

2011-11-19T20:00:00.001+01:00

Het belang van serendipiteit voor flarf

2011-11-19T19:57:00.001+01:00

Door Mark van der Schaaf

Op de Culture Show van the BBC zag ik eenbijdrage van een professor in de sociale psychologie over internet enserendipiteit. Serendipiteit wordt gedefinieerd als het vinden van ietsonverwachts en bruikbaars terwijl je op zoek bent naar iets totaal anders. Deprofessor zei dat Google zichzelf graag ziet als serendipity machine, als eenmachine die de gebruiker oneindig veel resultaten biedt: vondsten die je zelfnooit kon bevroeden. Voor een overgroot deel maakt Google die belofte waar, doortal van bekende en vooral veel onbekende bronnen te ontsluiten. Google ontsluitde digitale wereld.

Maar waarschuwde de prof, Google beïnvloedtdie resultaten wel, door persoonlijke zoekprofielen op te stellen. Als ik opGoogle zoek naar een woordcombinatie zullen de zoekresultaten verschillen vaniemand anders die dit googelt. Of de volgorde is anders. Daarmee lijkt eeneindigheid aan die oneindigheid te bestaan. Letterlijk ook: want zelden toontGoogle mij meer dan honderd pagina’s. Misschien ligt dat aan het Nederlandstaalgebied, dat veel kleiner is dan het Engels. Dat heb ik gelijk onderzocht,met de woordcombi How to Be. Dat leverde een schamele 82 pagina’s op. En marketplace nog minder, met maar 72 pagina’s.

Nu gaat het ook niet om kwantiteit. Google magmet de kleine beperkingen die het heeft, mogelijk niet de oneindige bron zijndie het zo graag wil zijn. Voor mij (en voor mijn poëzie) blijft het weldegelijk een serendipity machine. Want geheel naar de letter van de definitievind ik bijna altijd wat ik niet zoek.

Dat ik vaak op verrassende vondsten stuit,heeft ook te maken met de manier waarop ik op het internet graas. In mijnbegintijd waren mijn zoekopdrachten zeer flarf. Met bijvoorbeeld naakte clownzoekt plezier of kippen, koelkasten en kanjers. Dat gaf vooral vreemdegedichten op, waarin samenhang niet belangrijk was. Het moest vreemd zijn, wantzo is flarf. Een misvatting bleek later. Ook waren de gedichten die zo ontstondensimpelweg niet goed.

Dat bleek bijvoorbeeld uit een commentaar vanArnoud van Adrichem, nadat ik hem enkele gedichten had gestuurd. Hij schreefdat mijn gedichten krachtige regels en fraaie beelden bevatten, maar dat hetspanningsveld tussen ‘mooi’ en ‘lelijk’ taalgebruik hem nog niet overtuigde.Als slecht voorbeeld zag hij deze zinnen:

(‘zooohooooo dat was wederom fucking bruut’, ‘tieten *kuch* + vagina *kuch* +schieten en helikopters / meerrrrrrrrrrrr! meerrrrrr! *fap*fap*fap* *kwijl* /whababwhawa *kwijl*’)

Ik begreep Arnouds standpunt volledig.

Het is de valkuil waarin menig beginnendeflarfer in trapt (denk ik). Dat je zomaar wat intypt en zomaar wat maakt, datvoor flarf moet doorgaan. Er zat geen idee achter, en dat is funest voor elkepoëzie.

Sinds enige tijd benader ik het flarfenanders. Centraal staat de samenhang, dat gedichten bij elkaar een verhaalvertellen. Geen lineair verhaal, maar een hink-stap-sprong door de tekst. Metelementen die her en der opduiken, maar niet altijd in dezelfde betekenis. Zoverwissel ik bijvoorbeeld graag van perspectief, en wissel dan tussen eenik-vorm, een jij-vorm of een hij- of zij-vorm.

Wat ook veranderde is de zoekopdracht zelf,die nu veel taliger is. Ik zoek bijvoorbeeld op “laten we dit nooit meer” enzoek dan in het zoekresultaat naar het verhaal eromheen.Wat wordt er nog meergezegd op die pagina, die site, dat forum.

Of ik iets gebruik hangt dan af van hetverhaal dat ik wil vertellen, of het daarbij past. Of het resultaat is zobriljant, dat het zelf de basis vormt voor een gedicht. Natuurlijk passend bijhetgeen ik wil vertellen.

Zo bezien, gebruik ik Google dus alsserendipity machine. Dat ik iets onverwachts en bruikbaars vind terwijl ik opzoek ben naar iets totaal anders. Daarmee is poëzie niet ongeleid, nietwillekeurig, maar is mijn post-flarf een bewust ingezette reis naar hetonbekende. Een reis die me hopelijk ooit brengt voorbij de honderd pagina’s dieGoogle mij biedt.

Schrijver Rodaan is gezakt: half Nederland zou zich schamen voor inburgeringstoets

2011-11-18T16:42:00.001+01:00

"De Nederlands-Iraakse schrijver - die vaak onder onder de auteursnaam Rodaan publiceert - maakte de verkorte inburgeringstoets. Hij gaf op 70 procent van de 30 vragen die hij moest beantwoorden het juiste antwoord. Maar er was een score van 74 nodig, zo schrijft Al Galidi vandaag in NRC Next. Nu moet de schrijver een volledige inburgeringscursus gaan volgen.

Uitkering
Al Galidi uit kritiek op het soort vragen dat werd gesteld. 'Niets over Van Gogh, de Nachtwacht, molens, de Dam, grachten of Sint Maarten, maar vragen als: 'Mo heeft een uitkering en wil zijn zoontje naar de creche laten gaan. Wie betaalt daarvoor? Of: Mo en Amal hebben een huis van de woningstichting. Als de kosten hoger zijn dan hun uitkering, wat zal er dan gebeuren?'"

Lees verder in de Volkskrant.

18 november 2011: Post _ flarf: #subject

2011-11-15T22:52:00.004+01:00

Met: Ton van ‘t Hof, Nanne Nauta en Mark van der Schaaf. Steve McLaughlin en Nada Gordon zijn virtueel aanwezig.

In 2001 is flarf ontstaan als het doelbewust vervaardigen van slechte gedichten. Flarfers van het eerste uur begonnen Google zoekresultaten te gebruiken om deze slechte gedichten te fabriceren. De vroege flarf kenmerktzich door plat taalgebruik en een expliciete hang naar het onaanzienlijke. Of zoals Gary Sullivan het oorspronkelijk verwoord heeft: ‘[Flarf is a] kind of corrosive, cute, or cloying, awfulness. Out of control. “Not okay.”’

In de huidige flarf-poëzie zien we dat deze vroege eigenschappen steeds meer ter discussie is komen te staan. Sommige dichters zijn zich gaan verdiepen in de door zoekmachines gehanteerde procedés, of hebben hele nieuwe procedures toegepast. Anderen richten zich op het optische ontbreken van de stem van de dichter te midden van de kluwen van zoekresultaten.

Deze ontwikkelingen zijn recentelijk als post-flarf gekwalificeerd. Amerikaans flarf-dichteres Nada Gordon zegt hierover: ‘It’s almost as if Flarf emerged partly as an explosion of repressed lyricism that was avantgarde-ishly self-justifying in that it used the mask of appropriation to say what the murkiest parts of our selves wanted to say.’

Op de avond post_flarf: #subject zal deze ontwikkeling van de huidige flarf-poëzie in Nederland en de VS centraal staan.
Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren kan via het flarfformulier op de Perduflarf.

11 november 2011: Literaire erotiek? Erotische literatuur?

2011-11-08T22:02:00.003+01:00

Met: Murat Aydemir, Frank Brandsma, Bart Smout en Rob van Gerwen

Kan literatuur erotisch zijn? Kan erotiek literair zijn? Dit zijn slechts twee voorbeelden van de vragen die ‘Literatuur en erotiek’, het nieuwe nummer van literair tijdschrift Frame, behandelt. Vanavond borduurt Perdu voort op Frame’s vraag of het onbereikbare van de erotische ervaring inderdaad onmogelijk in een medium als literatuur gevat kan worden.

Tijdens de presentatie van het nieuwe nummer zullen verschillende sprekers op literaire, historische, essayistische of wetenschappelijke wijze op ‘Literatuur en erotiek’ ingaan. Zo zal Frank Brandsma zijn artikel uit Frame toelichten en enkele erotische passages uit de Middeleeuwse literatuur voorlezen. Rob van Gerwen zal ingaan op de vraag of pornografische literatuur eigenlijk wel kan bestaan. Bart Smout zal de doorwerking van Bataille in eigen werk onderzoeken en voordragen uit (erotisch getint) nieuw werk. Murat Aydemir zal ten slotte reageren op het nummer, het met een alternatieve lezing verrijken en van een extra perspectief voorzien.

Frank Brandsma is hoofddocent vergelijkende Literatuurwetenschap (Middeleeuwen). Hij is gespecialiseerd in Arthurverhalen en doet onderzoek naar narratieve technieken in de vers- en prozaromans van de twaalfde en dertiende eeuw.

Bart Smout heeft Literatuurwetenschap gestudeerd aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef zijn masterscriptie over Bataille en het Sublieme. Zijn eerste roman, Lege Lijnen, werd in 2009 gepubliceerd door Prometheus. Op dit moment werkt hij als journalist en is hij bezig aan zijn tweede roman.

Rob van Gerwen is docent/onderzoeker aan departement Wijsbegeerte, alsmede University College, van Universiteit Utrecht. Hij is verbonden (geweest) aan het Koninklijke Conservatorium en de Koninklijke Akademie voor Beeldende Kunsten in Den Haag en de Hogeschool der Kunsten Utrecht, en is directeur van Consilium Philosophicum. Hij is mede-oprichter en vice-voorzitter van het Nederlands Genootschap voor Esthetica en publiceerde vijf boeken, meest over onderwerpen uit de filosofie van de kunst.

Murat Aydemir is docent Comparative Literature en Cultural Analysis aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn proefschrift Images of Bliss: Ejaculation, Masculinity, Meaning vormt een kritische verkenning van de representatie van het mannelijke orgasme in de Westerse cultuur.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren voor deze avond kan via het webformulier van Perdu.

4 november 2011: Fun Factory | De wereld achter de cartoons

2011-10-31T20:59:00.003+01:00

Met Jan Willem Anker, Merijn de Boer, Krijn Peter Hesselink, Jeroen Theunissen

Tussen 1985 en 1989 zond de Britse tv-zender Sky Channel het kinderprogramma Fun Factory uit. Fun Factory introduceerde veel bekende tekenfilms, zoals M.A.S.K., De Troetelberen, He-Man, Inspector Gadget, Transformers en Jem: een generatie groeide op met deze films, waarvan sommigen inmiddels tot blockbusters zijn omgesmeed. De cartoons lijken onschuldig, maar is de wereld die Fun Factory de kijker voorschotelde wel zo vanzelfsprekend?

Perdu is benieuwd naar de mythologieën achter Fun Factory en vroeg schrijvers, dichters en wetenschappers om te reflecteren over de literaire, filosofische, morele en politieke betekenissen van de cartoons. Hoe werken de cartoons door in hun schrijverschap? Welk ideologisch programma kunnen we uit Fun Factory destilleren? Of ligt het niet zo simpel?

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via de website van Perdu; klik hier en u wordt doorgelinkt naar het reserveringsformulier.

28 oktober 2011: Geert Wilders, hofdichter | Over funderingsmythen

2011-10-24T21:55:00.002+02:00

Met Ton van ‘t Hof, Saksia Pieterse en Maria Boletsi

Welke invloed heeft de literatuur op het politieke discours? In mei schreef Bas Heijne in de NRC: "De taal van de huidige politieke revolte is doordrenkt van reviaanse ironie. (...) Theo van Gogh, die ‘de Goddelijke Kale’ Fortuyn mocht influisteren, was een groot Revefan. Martin Bosma vindt Reve de grootste schrijver. Het beste van GeenStijl druipt van reviaanse ironie."

Vanavond wordt in Perdu ingegaan op de vraag wat de invloed van literatuur is op de vorming van een gemeenschap. Van de rol van funderingsmythen, zoals De Costers Uylenspiegel of Hoofts Beato, die leden van een gemeenschap voorschrijven wat het betekent om tot die gemeenschap te behoren, tot een onderzoek naar de mythen die tegenwoordig een rol spelen.

Ton van 't Hof is dichter. Hij publiceerde meerdere dichtbundels, waarvan Een lijn is een vore (2011) de laatste is. Op verzoek van Perdu schreef hij een aantal gedichten over de rol van het vergeten in de stichting van een gemeenschap.

Saskia Pieterse doet onderzoek naar de relatie tussen economisch denken, nationale identiteit en de Nederlandse roman.

Maria Boletsi is als docent literatuurwetenschap verbonden aan de Universiteit Leiden. Ze promoveerde op een proefschrift over de constructie van het concept barbarij in literatuur en andere discoursen.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren via het webformulier op de site van Perdu.

21 oktober 2011: Geliefd, gelauwerd, vergeten?

2011-10-14T22:30:00.002+02:00

Geliefd, gelauwerd, vergeten? | Over het werk van dichter/wetenschapper Leo Vroman

Met Joost Baars, Stephan Besser, Jan Lauwereyns en Uitgeverij Weesperzijde

Leo Vroman (1915) schrijft met onaflatende energie de ene bundel na de andere. Dit jaar verscheen Daar bij uitgeverij Querido, maar liefst 216 pagina’s dik. Op de achterflap is een handgeschreven brief van de dichter afgedrukt, gericht aan de critici:

Lieve critici, ik vrees
dat ik geen doel of doelgerichte
lijn in de loop der jaren lees
van mijn duizenden gedichten.

Ik blijf een ventje dat maar schrijft
en nauwelijks wil weten
of zijn bekladdering beklijft
of gretig wordt vergeten.

Eergisteren zei mijn dermatoloog:
Ik zie een kleine zwarte plek en die
vereist even een biopsie
Melanoma, vroeg ik droog (...)

Met een zo’n omvangrijk oeuvre lijkt het bijna misplaatst om over ‘bekladdering’ te spreken, maar aan relativiteitszin en zelfspot heeft het Vroman nooit ontbroken. De relativiteitszin is in het recente werk allom tegenwoordig doordat ‘het einde van van het einde’ berustend, luchtig en vrolijk op de voorgrond treedt. Maar het zou eenzijdig zijn de gedichten alleen in dat licht te lezen. Vroman is niet alleen de speelse dichter, hij is ook fervent tekenaar en bovenal de wetenschapper naar wie het Vroman-effect is vernoemd.

Op deze avond wil Perdu Vroman in de schijnwerper zetten en met name aandacht besteden aan de aspecten van zijn werk die meestal zijdelings aan bod komen, de wetenschappelijke achtergrond en Vromans bijzondere beeldende kwaliteiten.

Dichter Jan Lauwereyns zal vanuit zijn eigen dubbelfunctie ingaan op de ongewone combinatie wetenschap en poëzie. Stephan Besser, universitair docent aan de UvA, komt vertellen over het gebruik van literaire taal in de wetenschap en omgekeerd.
Joost Baars onderzoekt zijn fascinatie voor Vroman en de Amerikaanse dichter Kenneth Koch, twee dichters die de overeenkomst hebben onmogelijk met anderen vergelijkbaar te zijn. Met atelier Weesperzijde kijken we naar het in 2010 verschenen boek Leo Vroman Tekenaar: een bundeling van zijn tekeningen, waaraan vorig jaar tevens een expositie is gewijd.

Tot slot hopen wij Vroman zelf aan het woord te laten; Vroman mag zich afvragen of hij vergeten wordt, vooralsnog wordt hij geroemd.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Een reservering voor deze avond kunt u maken via het webformulier van Perdu.

Maarten van der Graaff: Anti-Epione

2011-10-12T11:43:00.004+02:00

De poëtica die Maarten van der Graaff tijdens Vers van het Mes XXI op 23 september 2011 uitsprak. Gepubliceerd in Post Perdu en nu ook op ons blog.

Anti-Epione

‘Let us go then, you and I,

When the evening is spread out against the sky’

Op mijn zeventiende las ik voor het eerst The Love Song of J. Alfred Prufrock van T.S. Eliot. Deze eerste twee regels verrasten me niet: we hebben een ik en een jij, de avond is aanwezig en er is lucht. Dit is poëzie, dacht ik toen, zo ik kende ik het. Maar dan schrijft Eliot:

‘like a patient etherized upon a table;’

Wat er plaats vond toen ik deze regel las is poëzie. Het gedicht van twee mensen in de avond – er lijkt iets van een queeste te beginnen – was plotseling geen gedicht meer. De avond is een verdoofde patiënt op een tafel. Toen de avond dat werd, is er een aantal dingen veranderd. Hoe zat het nu opeens met de natuur en haar makke zangers? Waar was Kopland om te zeggen dat je dit en dat denkt bij het zien van een o zo wonderlijke bocht in de rivier? Waar was het menselijke, mild-komische: waar was verdomme de weemoed? En vooral: waar was het ‘licht dat gouden glans verleent aan dagelijkse dingen’. Ik had al door dat ik daar een buitengewoon gezonde hekel aan had; dagelijkse dingen, zo gewoon en toch bijzonder. Nel Benschop zit in een klein hoekje, priegelend met kleine dingen. Ik wilde en wil schrijven over de liefde en de dood, maar niet op de Madurodam-manier van het geserreerde kalende gedicht, bij knikkebollend licht geschreven (recht uit het hart).

Toen ik zeventien was verbleef ik een week met mijn moeder en grootmoeder in een lekkende hut van zuur ruikend hout op de Veluwe. In de dichtstbijzijnde boekhandel kocht ik het Het lied van Orpheus, een door De Bezige Bij uitgegeven verzamelboek met teksten over de prototypische dichter. Daarin trof ik het gedicht ‘Orfuis’ (met u-i) van Lucebert. Het was dezelfde hut waarin ik ook ‘The Love Song’ van Eliot las. Eliot en Lucebert: samen met Nijhoff en Baudelaire mijn eerste liefdes. Het is niet erg verbijsterend allemaal, maar Lucebert veranderde mijn kijk op poëzie drastisch. Om het nog maar eens vrij naar Bertus A. te zeggen: de SS marcheerde mijn poëtica binnen. Ik vond het allemaal groots, grappig, satanisch en – nog steeds – fris. Ik hield van die plastische beelden van Lucebert: ‘om de wereld een kalken rad of een modderen vloed’. Dat wilde ik schrijven: kalken rad.

Ik werd, dat begrijpt u, een stijve epigoon en schreef gedichten die de tijdschriften terugstuurden: ‘gewild diepzinnig’, ‘aanstellerij’. Nu bestaat dat laatste volgens mij niet. Als ik iets wil zijn, is het een aansteller, iemand die roept: het valt helemaal niet mee! En nee, het gaat niet! Geef mij de onoprechtheid, de onpersoonlijkheid, het anti-dogmatisme, de salto’s van de grammatica: Orfuis die zingt alsof hij wind bloedt. Maar geef mij ook de oprechte woede, het verlangen van de verdrukte. Als de wereld – in ieder geval deels – talige constructie is, dan wil ik taal die SS-taal is in de ogen van de witgekalkte fatsoenlijkheid. Onwelkom gewoeker in de achtertuin van de ideologische hygiënisten. De poëzie beantwoordt niet aan reinheidswetten, van Epione, de godin die de pijn verzacht en moeder is van de hygiëne, trekt zij zich niets aan.

Geef mij T.S. Eliot, Baudelaire, Kees Ouwens, Anneke Brassinga, Tonnus Oosterhoff, Nachoem Wijnberg, Gerard Reve, H.H. ter Balkt, Cornelis Bastiaan Vaandrager, De Jeugd van Tegenwoordig, Jeroen Mettes, Martijn den Ouden. Bij de laatstgenoemde lees ik:

‘is het een hoefdier?

nee,

hij pist over z’n schoentjes

zwartgelakte balletschoentjes’

Zo zie ik het. Als ik een gedicht schrijf pis ik voortdurend over mijn eigen balletschoentjes. Van zwartgelakte conceptualiteit word ik echt pis-lyrisch. En van lyriek begin ik te hunkeren naar chirurgie, naar verwijdering van die energievreter: het subject. Ik schrijf om de wereld te veranderen, om er tekst aan toe te voegen. Als er te veel misdadige zekerheid is, moet er paniek gezaaid worden. Als er wordt gedacht en gevoeld dat de wereld simpel en saai is, moet die wereld als een feestelijke wond openbarsten! Want het gedicht is vleselijk: ik wantrouw alle tegenstanders van het lichaam. Dat lichaam is tig koppige ritmes, klank en tijd en onontkoombaar van betekenis. Poëzie is waar en wanneer de lezer leest, waar hij besluit te worden wat hij ten dele is: nog oningevuld, want oninvulbaar. Vrij.

-- Maarten van der Graaff

Prijzen: Tranströmer, Marsman, Al Galidi

2011-10-11T14:23:00.001+02:00


De tweetalige bibliofiele uitgave van Perdu verscheen in 1985		n.a.v een bezoek tijdens één van de Avonden in Perdu.

Vorige week werd duidelijk dat de Nobelprijs van de literatuur dit jaar naar Tomas Tranströmer gaat. Mooi nieuws. In 1985 was Tranströmer te gast in Perdu en verscheen tegelijkertijd een vertaling van Bernlef in een oplage van 15 bij Uitgeverij Perdu. Hans Kloos interviewde hem. De bundel ligt ter inzage in de boekhandel van Perdu. Te koop is een Engelse vertaling van zijn werk en een zeldzame Nederlandse vertaling van de bundel De treurgondel. Binnenkort verschijnt er een herdruk van zijn verzameld werk. Uiteraard zal ook dat werk beschikbaar zijn in Perdu.

Ook viel redactielid Lieke Marsman deze week andermaal in de prijzen. In Brussel mocht ze de Debuutprijs van Het Liegend Konijn en daarmee de bundel met 22 vertalingen van het gedicht 'Oerknal' in ontvangst nemen:

Uitreiking derde Debuutprijs Het Liegend Konijn aan Lieke Marsman from deBuren on Vimeo.

Vandaag werd ten slotte bekend dat Rodaan Al Galidi de Europese Literatuurprijs toegekend heeft gekregen. Zeer terecht. Het werk van Al Galidi is uniek in het Nederlandse taalgebied. Nieuw werk van zijn hand is momenteel te lezen in de etalages van Perdu.

14 oktober 2011: Industrial Scars - Ecologisch denken in teksten

2011-10-09T20:27:00.004+02:00

Met Lucas Hüsgen, Maaike Meijer, Ben Zwaal e.a.

Hoe is het met de natuur gesteld in de literatuur? Perdu gaat op onderzoek uit en neemt de fotoseries Industrial Scars van J. Henry Fair als vertrekpunt voor een avond (over) ecologisch denken in teksten.

Hoe worden natuur en ecologie in literatuur weergegeven? Hoe verhouden schrijvers zich tot de ecosystemen waar wij allemaal deel van uitmaken? En op welke wijze zetten schrijvers de taal in om ecologische kwesties te onderzoeken. Het zijn vragen uit de ecokritiek die in de lezingen en voordrachten deze avond aan bod komen.
Dichter, essayist en vertaler Lucas Hüsgen verzorgt een inleiding op het onderwerp. Dichter Ben Zwaal en andere schrijvers dragen voor uit eigen werk. Maaike Meijer, hoogleraar aan het Centrum voor Gender en Diversiteit in Maastricht, neemt het publiek mee in haar beschouwing van de natuur in proza en poëzie.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier.

7 oktober 2011: Uitreiking Jo Peters Poëzieprijs 2010 - Ester Naomi Perquin

2011-10-04T00:05:00.008+02:00

Met Ester Naomi Perquin, Menno Wigman, Eva Gerlach en Willem Jan Otten

De tweejaarlijkse Jo Peters Poëzieprijs 2010 werd op de Avond van de Nieuwe Poëzie tijdens het Poëziefestival 2010 in Landgraaf toegekend aan de dichter Ester Naomi Perquin voor haar bundel Namens de ander. Op deze feestelijke avond in Perdu neemt zij het eerste exemplaar in ontvangst van een speciale, half in leer gebonden editie van haar prijsbundel Aftocht, uitgegeven door de Stichting Jo Peters Poëzieprijs. Naast de winnaar zullen op deze avond de dichters Menno Wigman, Eva Gerlach en Willem Jan Otten optreden. De laatste gaat na de pauze in gesprek met Ester Naomi Perquin, over hun beider poëzie. De avond wordt gepresenteerd door Marjoleine de Vos.

Aanvang: 20:30 uur; zaal open: 20:00 uur.
Reserveren kan en is waarschijnlijk aan te raden. Gebruik hiervoor het webformulier.

30 september 2011: Dichters lezen dichters: F. van Dixhoorn

2011-09-27T21:40:00.004+02:00

Met Joost Baars, Tsead Bruinja, Klaske Bruinsma, Dante Boon, F. van Dixhoorn, Bas Geerts, Claudia Hansen, Erik Lindner, Samuel Vriezen, Ben Zwaal, Miek Zwamborn e.a.

Hans Groenewegen stelde eens voor de bundels van Van Dixhoorn in glas uit te voeren, opdat de lezer zijn reeksen in één oogopslag zou kunnen doorzien. Deze editie van ‘Dichters lezen dichters’ zal aan het voorstel van Groenewegen tegemoet komen. Niet zozeer door het oeuvre in glas uit te voeren, wel door een multidimensionale presentatie ervan.

Voor het eerst zal op één avond Van Dixhoorns complete oeuvre, van Jaagpad / Rust in de tent / Zwaluwen vooruit uit 1994 tot Twee piepjes uit 2007, worden voorgelezen. De gelijktijdigheid die zijn werk zowel in vorm als inhoud kenmerkt, vindt zo ook een uitdrukking in het theater. Daartoe vroeg Perdu een aantal dichters en componisten om voor elk van de bundels van Van Dixhoorn een andere vorm te kiezen, waardoor steeds andere lees- en luistermogelijkheden oplichten.

• Ben Zwaal laat zich leiden door het visuele en scenische aspect van Van Dixhoorns werk en leest met actrice Klaske Bruinsma de debuutbundel Jaagpad / Rust in de tent / Zwaluwen vooruit.

• Van Dixhoorn zelf leest Armzwaai / Grote keg / Loodswezen I. De cyclus 'Armzwaai' draagt hij voor het eerst voor.

• Samuel Vriezen zette eerder Takken molenwater / Kastanje jo / Hakke tonen / Hakke tonen / Uiterton / Molen in de zon op muziek en neemt zijn compositie, voor piano en vibrafoon, in reprise. Met Van Dixhoorn als lezer, Dante Boon als pianist en Claudia Hansen op vibrafoon.

• Bas Geerts tekende voor de presentatie van Dan op de zeevaartschool.

• Tot slot is er een voordracht in canon van Twee piepjes, in een compositie van opnieuw Samuel Vriezen.

Samen leveren deze voordrachten een unieke totaalervaring op van de poëzie van een van onze meest eigenzinnige dichters.

In Perdu’s succesvolle serie ‘Dichters lezen dichters’ staat de integrale lezing van belangwekkende bundels centraal.

LET OP: Aanvang 20:00 uur; zaal open 19:30 uur
Reserveren kan via het webformulier op de website van Perdu. Klik hier.

Sven Vitse over Raster

2011-09-27T01:05:00.001+02:00

De lezing die Sven Vitse in 2010 uitsprak in Perdu over het ter ziele gegane tijdschrift Raster is nu te vinden op de website van het nieuwe tijdschrift Terras: www.tijdschriftterras.nl. Ook tref je daar nu een essay van Bernke Klein Zandvoort, die vorig jaar te zien was tijdens een aflevering van Vers van het Mes.

Rodaan Al Galidi publiceert nieuw werk bij Perdu

2011-09-23T15:57:00.001+02:00

Vanaf deze week zal Rodaan Al Galidi regelmatig nieuw werk publiceren op poster-formaat in de ramen van Perdu. De eerste drie gedichten zijn momenteel te bewonderen vanaf de straat (Kloveniersburgwal 86, Amsterdam); het gaat om: 'Morgen', 'Voor altijd' en 'Niet meer'.

Vers van het Mes: Willem Sjoerd van Vliet

2011-09-21T10:19:00.003+02:00

Aanstaande vrijdag vindt in Perdu de eenentwintigste editie van Vers van het Mes plaats. Voor deze editie vroegen we de deelnemende dichters zichzelf te introduceren met een gedicht. Willem Sjoerd van Vliet koos voor het gedicht 'bomtapijt':

bomtapijt

de bom slaat een krater
en precies dan bam
bevriest het televisiebeeld

even geduld a.u.b.
lees ik languit gelegen
op hoogpolig tapijt

naast het toestel hangt een veiligheidshamer
zeer geschikt voor losliggende traptreden
en het ontdooien van kip

in de wolken maakt een straaljagerpiloot
een kader met wijsvinger en duim
crosshair in het midden

de geur van gebraden pootjes
dringt de cockpit binnen
huisgemaakt naar moeders recept

terug in de kamer zie ik
de haren van het vloerkleed
een microkosmos

tussen de tv-splinters ligt glas
tussen scherven vlees

Willem Sjoerd van Vliet

–

‘In mijn gedichten beschrijf ik vaak alledaagse situaties zoals televisie kijken of een supermarktbezoek. Deze onderwerpen zijn op het eerste gezicht saai en steriel en hebben alles in zich om een kille tekst op te roepen. Toch zoek ik die wereld op en probeer vervolgens de menselijkheid ervan bloot te leggen.

In het gedicht 'bomtapijt' roept een veiligheidshamer zo'n kilte op. Dit daagt mij als dichter uit om de balans weer richting het menselijke te krijgen. Voor mij is dichten een spel van afstoten en aantrekken. Het klinkt haast verknipt nu ik er over nadenk, maar een zin als: 'de geur van gebraden pootjes / dringt de cockpit binnen' is in mijn ogen een warmbloedige versierpoging richting de lezer.’

Willem Sjoerd van Vliet studeerde in juli 2011 af aan de Gerrit Rietveld Academie afdeling Beeld & Taal. Voor De Gids online schreef en schaafde hij een maand lang aan hetzelfde digitale gedicht. Op www.flodderbokser.nl is zijn werk te zien en te lezen.

Vers van het Mes: Maarten van der Graaff

2011-09-20T09:41:00.004+02:00

Aanstaande vrijdag vindt in Perdu de eenentwintigste editie van Vers van het Mes plaats. Voor deze editie vroegen we de deelnemende dichters zichzelf te introduceren met een gedicht. Maarten van der Graaff schreef speciaal voor Perdu het gedicht 'De atleet vertrouwt zijn sprong':

De atleet vertrouwt zijn sprong

I
Weet dat vandaag, in de namiddag, ondanks alle profetieën, keurige moordenaars,
kruisvaarders, banieren, vertrapte terroristenkoningen, bloedgeur en beursastronauten
alles zal zijn opgelost.
Iedereen is dan iedereen in allen, Gene Swenson
is Maarten van der Graaff.
Ik heb een boek gevonden, maar kom er niet toe het te lezen.
(Alleen achtergebleven.) Gedrag is mijn plicht. Ik moet beweging arrangeren tot ik buiten elke byte ben
beland. Door het ene onweerstaanbaar aangetrokken, door het ander ontstaan, bevinden wij ons zowel in de toestand van de elektrische tegenwoordigheid als in die van het heldachtige offer aan het
gulzige water. Emails aan jou, nou ja, dat weet je. De binnensmonds gezongen psychopatenliedjes in de bus dwingen mij niets te doen.
Diagnose: onder Afrikaanse hemel verlang ik naar een
somber Rusland
dat er natuurlijk niet is. Hoe moet ik er dan vanaf komen?
Die vraag zou ik je willen stellen.

II
Niemand durft zich te verroeren,
de knarsende wielen smeken om olie,
~~maar wij hebben de knarsende wielen gemaakt.~~
Ik brak vanmorgen mijn tandenborstel opzettelijk
in zessen en keek naar two young blondes havin’ a good good

time
ik liet Prometheus een plant water geven en leerde hem veelheid=
bescheidenheid
ik liep met Prometheus door een weiland en wees hem de plas waarin de kalende ster drijft

omdat aangelegenheden en voorvallen ieder [afzonderlijk] zonder enige
regelmaat en samenhang optreden en door elkaar lopen en omdat ze in het schrilste contrast tot elkaar staan
en niets gemeenschappelijks hebben brak ik mijn tandenborstel precies
in zes gelijke stukken en begroef de stukken los van elkaar op het terrein van een boer zonder
kinderen

III
Alleen fascisten spreken zichzelf nooit tegen, zeg je en drinkt je Slurpee.
Terwijl Aldo Raine een hakenkruis in het hoofd van Hans Landa kerft denk ik
de atleet vertrouwt zijn sprong

Op 19 februari 2011 mail je me: fragmenten vervelen me. Wij lezen al zo lang
fragmenten. Waar is de ronde gezondheid van het vuur?
(smelt de tafelen, stook het woord op)

@Gruweletser D. Labruyère: het is weer een van die dagen waarop iedereen er gelukkig uitziet, iedereen is goddelijk. Of iedereen is een monster, ook dat is goed mogelijk. Het einde van Dogville is echt ziek. Ze maakt iedereen af, iedereen. Geweldig. Over Nietzsche en medelijden zal ik het niet hebben, ik weet dat je namedropping niet uit kunt staan. Ik denk, om terug te komen op je vraag, dat de nadelen van eenzaamheid niet

opwegen tegen die van het sociale leven. Ik ben geen democraat, ik wil alle woorden eten omdat ik bijna goddelijk ben, maar nog niet totaal. BIJ OVERDRACHT VAN HET ENE NAAR HET ANDERE SYSTEEM IS HET NOODZAKELIJK ALLE AANNAMES OVER DE ONDERLIGGENDE HARDWARE ACHTER WEGEN TE LATEN. Leven is dingen leuk vinden.

IV
Er zijn verstuivingen en viaducten die ik nooit zal zien. Ook al probeer ik alle verstuivingen en alle viaducten te zien, nooit zal ik alle verstuivingen en viaducten kunnen zien. Het zijn er te veel.

Maarten van der Graaff

–

‘Ik koos dit gedicht omdat ik de aantrekkingskracht van de atleet die springt belangrijk vind. Belangrijk voor wie zit te tobben over gedichten, maar eigenlijk ook voor havenarbeiders en degenen die werken in de naschoolse opvang. Ons denken en schrijven is voor een groot deel geënt op het lezen van allerlei stukken tekst, het is gewend raken aan fragmentatie en vertwijfeling. Aan de leugen en de diefstal. Ik vroeg mij af wat het aantrekkelijke is aan de sprong van de atleet, in een stadion (volle zon). De aanloop, de bolling van de spieren? Is het de wilskracht? Ik denk dat de eenheid van zijn handeling ons op een onmiddellijke manier in vervoering brengt. Maar bovenal vermoed ik dat wij de volledigheid ervan bewonderen: de atleet vertrouwt zijn sprong.’

Maarten van der Graaff (1987) debuteerde met gedichten in het tijdschrift nY. Hij exposeerde gedichten samen met de beeldend kunstenaar Daniel Labruyère in de Rotterdamse Singersweatshop. Hij studeert religie en kunst aan de Universiteit van Utrecht en is verbonden aan Vooys. Hij blogt op http://maartenvandergraaff.blogspot.com.

Vers van het Mes: Bart De Block

2011-09-19T17:08:00.002+02:00

Aanstaande vrijdag vindt in Perdu de eenentwintigste editie van Vers van het Mes plaats. Voor deze editie vroegen we de deelnemende dichters zichzelf te introduceren met een gedicht. De Block koos voor dit gedicht:

Benedict heeft geen kinderen.

Dus zet zijn ouderlijk gezag zich vast op andere dingen.

Tijdens een wandeling in het park zegt hij
tot een stoel:

Waarom sta je niet op? Dat eeuwige zitten.

En tot een boom: Waarom lig je niet?
Je moet af en toe liggen.

En dan, kwader:

Boom! Verplaats je eens! Rot toch op, boom!
Dat schreeuwt hij echt.

Maar ook een boom aanvaardt van Benedict geen ouderlijk gezag.

Dus loopt hij kwaad weg
terwijl hij ondertussen over zijn schouder

naar de boom kijkt
om zijn reactie te meten.

Bart de Block

–

‘Dit gedicht komt uit een reeks rond het personage Benedict. Ik werk graag met personages: in vorige gedichten kwamen al figuren voor als Louis, He-Man en Tina. Benedict is voor mij iemand die “het goed kan zeggen”, zoals zijn naam lijkt te voorspellen. Maar tot zijn ongeluk spreekt hij vooral met z’n gedrag...’

Bart De Block (1978) schrijft poëzie en essays. Hij vertaalde poëzie van Juliana Spahr en Michael Earl Craig. Zijn gedichten verschenen in diverse literaire tijdschriften. De Block is redacteur van het tijdschrift Kluger Hans.

23 september 2011: Vers van het Mes XXI

2011-09-18T15:43:00.005+02:00

Met Bart De Block, Maarten van der Graaff en Willem Sjoerd van Vliet Muziek: Voiceover (Caroline Ruijgrok en Oscar Jan Hoogland)

Voor de eenentwintigste keer presenteert Perdu onder de noemer Vers van het Mes een aantal nog niet gedebuteerde dichters uit Nederland en Vlaanderen: Bart De Block, Maarten van der Graaff en Willem Sjoerd van Vliet.

Vers van het Mes is geen poetry slam, geen open podium, geen wedstrijd. De deelnemers krijgen de tijd en de gelegenheid zich uitgebreid te presenteren. Dit doen ze middels poëzievoordrachten en het uitspreken van een kleine poëtica over hun werk, het poëzielandschap en hoe ze zichzelf daarin zien.
De avond wordt afgesloten met live muziek van Voiceover.

Aanvang: 20:30 uur, zaal open 20:00 uur
Reserveren kan via het formulier op de website van Perdu.

16 september 2011: De lezer

2011-09-08T23:12:00.007+02:00

Het omgekeerde dichtersgesprek

Met Anneke Brassinga en Miek Zwamborn

'De Lezer' is een serie vraaggesprekken tussen een dichter en een geoefende lezer, met een bijzonder kenmerk: het is de dichter die de vragen stelt over zijn eigen werk en de lezer die daarop antwoordt. Dat levert sprankelende, broeierige en soms ongelooflijke gesprekken op, met een totaal nieuwe insteek en een verrassend poëticaal resultaat.

In deze aflevering interviewen dichter en kunstenaar Miek Zwamborn (1974) en dichter Anneke Brassinga (1948) elkaar en zijn zij opeenvolgend lezer en schrijver. De bundels Het krieken van sepia (Zwamborn, 2008) en Ontij (Brassinga, 2010) vormen het onderwerp van gesprek.

De Lezer biedt een wonderlijke interviewformule waarin geen dichtersgesprek hetzelfde is.

Aanvang:20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren voor deze bijzondere avond kan via het reserveringsformulier op de Perdu-website, klik hier.

Perdu @ HENK op de HELLING

2011-07-22T22:09:00.005+02:00

Morgen vindt van 11:00 tot 23:00 HENK op de HELLING plaats. Op het NSDM-terrein (Y-helling) zullen van 's ochtends tot 's avonds installaties, live muziek en performances plaatsvinden.

Perdu is aanwezig en brengt een mix van poëzie en proza. Sake van der Wall neemt de denkbeelden die hij schreef voor de avond 'Moderne Denkbeelden' in reprise. Daarnaast dragen oud-Vers van het Mes-deelnemers Martijn den Ouden en Maartje Smits voor uit hun werk.

De start van het festival is om 11:00. Ons podium begint om 13:15.

HENK op de HELLING
Zaterdag 23 juli
11:00 - 23:00
Amsterdam | NDSM | Y-helling
Kaarten aan de deur

1 juli 2011: Het eindfeest: Terras

2011-06-28T23:40:00.003+02:00

De afsluiting van een mooi poëtisch seizoen dient groots te gebeuren. Zet uw voeten schrap in het zand, trek uw beach-a-gogo glimlach uit de kast, verheug u op de toekomst: aan het uitspansel van literaire tijdschriften verschijnt een nieuweling. Het literaire tijdschrift

(gefundeerd op de traditie van Raster)

levert het thema van PERDU’S EINDFEEST 2011.

Terras is een plek gewijd aan de literatuur en aan de literaire blik op de werkelijkheid. Het is een papieren en digitale ontmoetingsplek waarbij de internationale oriëntatie voorop staat.

Op vrijdag 1 juli viert Perdu de komst van de zomer, een nieuw seizoen én van Terras met bijdragen van dichters die meewerkten aan het eerste NUL-nummer.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren voor deze avond kan via het webformulier op de site van Perdu.

24 juni 2011: Titels, een expositie

2011-06-21T22:16:00.003+02:00

Met Pieke Werner, K.Schippers, Tine Melzer, Maartje Wortel, Bernke Klein Zandvoort, Caroline Ruigrok, Samuel Vriezen, Dorine van Meel, Maartje Smits en vele anderen!

Marcel Duchamp zei eens dat de titel van een kunstwerk een onzichtbare kleur was. Mensen hebben namen, kunstwerken hebben titels, dieren en planten hebben een terminologie, producten hebben een merk.

Wij bezitten de taal om het beeld te laten leven, om te benoemen wat wij bedoelen, om te verwijzen. Mensen geven mensen namen, schrijvers doen dat bij personages, beeldend kunstenaars doen dit bij hun werk. Wat zijn de omstandigheden bij bepaling hiervan, en nog belangrijker; wat zijn de gevolgen?

Dat we worden beïnvloed door titels in het kijken naar kunst is een zaak om opgewonden over te raken. Het vormt de inzet voor het experiment Titels. Deelnemers aan dit experiment vertegenwoordigen wederzijds de titel of het kunstwerk. Deze avond brengt Perdu de voordracht van kunstwerken en hun titels.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

Lieke Marsman wint de Debuutprijs van Het Liegend Konijn 2011

2011-06-16T16:31:00.003+02:00

[Update: donderdagavond mocht Lieke Marsman ook de C. Buddingh'-prijs in ontvangst nemen.]

Vandaag is door Vlaams-Nederlands Cultuurhuis deBuren bekendgemaakt dat Lieke Marsman de 3e Debuutprijs van Het Liegend Konijn zal krijgen voor haar bundel Wat ik mezelf graag voorhoud. De officiële uitreiking vindt plaats op dinsdag 27 september 2011 in de Nederlandse Ambassade in Brussel.

Het juryrapport meldt:
“… In Wat ik mijzelf graag voorhoud verschuift Lieke Marsman het brandpunt van haar blik voortdurend. Marsman onderzoekt tastend, speels en beschouwend werkelijkheid en taal. De lezer volgt de dichteres in haar denkbewegingen – hij is getuige, wordt deelgenoot.
Dat maakt deze bundel zo intrigerend. Er is een 'vertrekpunt' en er is, na vele lussen en wendingen, een 'uitkomst' en daartussen gebeurt het gedicht. Het voltrekt zich via redenerende stappen en associatieve sprongen, via paradoxen, parallellen, vergelijkingen en metaforen.
Marsmans poëzie wekt de indruk dat zij ter plekke ontstaat en zich ontrolt, alsof de dichter zélf verrast wordt door de loop en monding van haar gedachten – gedachten over dromen, herinneringen, gebeurtenissen, de taal.
Maar hoezeer de focus telkens ook wordt verlegd, de gedichten zijn van A tot Z helder, de beelden treffend, de verzen welluidend. 'Huid: de vitrage die ervoor zorgt dat / onze organen geen schaduwen hebben.”

Lieke Marsman ontving eerder al de Lucy B en C W van der Hoogtprijs 2011 en is genomineerd voor de C. Buddingh' Prijs 2011 die vanavond tijdens Poetry International zal worden uitgereikt. Naast Marsman zijn ook Marjolijn van Heemstra, Y.M. Dangre en Dennis Gaens genomineerd. Dennis Gaens was ruim een jaar geleden te gast bij Perdu's Vers van het Mes. Zijn 'kleine poëtica' is hier terug te lezen.

Lieke Marsman is redactielid van Perdu's wekelijkse literaire programma De Avonden.

Ann Cotten tweemaal vertaald

2011-06-16T10:48:00.004+02:00

Deze week is Ann Cotten te gast op Poetry International in Rotterdam. Eerder, op 17 september 2010, was Cotten te gast in Perdu tijdens de tweede editie van 'De scheppende kunst van het vertalen', een programma over het vertalen van poëzie.

Perdu vroeg de Nederlandse vertalers Catharina Blaauwendraad en Lucas Hüsgen een aantal gedichten uit haar bundel Fremdwörterbuchsonette (2007) te vertalen. Twee van hun vertalingen verschijnen nu hier.

23 Stilett, am Boden

Zermürbt unter der Ferse deiner Locken,
die zwar entfernt, doch umso härter drücken,
zerspant, zertrümmert, aufgekratzt, zerbrochen,
erwartet dich mein Aug nur mehr in kleinen Stücken.

Wie warst du schön, als ich dich ficken wollte!
Wie war das Hellbraun deiner Logorrhöe egal!
Wie durch Insektenlupen monstrisiert Revolte
konvexe Konvulsionen, im Kommemorisiern zumal.

Für meine Dichtung bist du null.
(und alles, jede Null hat noch ein Guckloch)
Fest steht, ich fall alleine auseinander.
Klaube mitnichten in der Stunde Müll,
kaputten Tiels verrichtend meines Stifts Gebrauch.
Lieg fest am Boden, wo mich fand,

erfand und unterfing ich als Verschreibmaschine.
Denn alle Assonanzen sind Symptome
belegter Zungen, die, zerfressen von der
Sehnsucht, eine Flussrichtung der Ströme

zu treffen mit den Enden ihrer Worte
Beistriche Hypotaxen Quengeleien,
der Qual des Hingeklatschtseins an den Ort, dem sie
exemplifizierend ins Gesicht geschmiert: seien

sie meine oder deine: halt den Mund!
Ein Absatz, der auf deinem Fuß beruht, ist Schund!
Wie recht du hast: ich brauche keine Muse nicht!
Um hart zu dichten, fang idch an beim Grind,
der meinen Kopf belagert, wo die Unterschiede sind,
die Schichten im Schädel, wo das Licht mir schadet.

23 Stiletto, gevloerd

Murw geslagen onder de hiel van je krullen,
die dan wel van verre, maar des te harder beuken,
tot spaanders, verbrijzeld, opengekrabd, aan stukken,
verwacht jou mijn oog van nu af aan in kreukels.

Wat was je mooi, toen ik jou neuken wilde!
Wat was het helderbruin van je logorrhea egaal!
Als door insectenloepen vermonstert revolte
convexe convulsies, in ‘t commemoriseren twee maal.

Voor mijn gedichten: jij wat nul is.
(en alles, elke nul heeft nog een kijkgat)
Vast staat, ik val in mijn eentje uit elkaar.
Kloof totaal niet in het uur vullis,
met stuk part verrichtende mijn stifts gebruik.
Lig vast aan de grond, waar mij vond,

uitvond en waagde ik als verschrijfmachine.
Want alle assonanties zijn symptomen
van besproken tongen, die, aangevreten door de
hunkering, een richting waarin vlieten stromen

te treffen met de uiteinden van haar woorden
komma’s hypotaxen zeurderijen,
met de kwelling neer te zijn gekwakt op de plek die zij
tot exempel in het gezicht gesmeerd: of zij

nou mijn of dijn zijn: houd je smoel!
Een hak die op jouw voet berust, is smeerboel!
Klopt helemaal: ik heb niks geen muze nodig!
Om hard te dichten, vang ik bij het hoofdzeer aan,
dat mijn kop belaagt, waar de verschillen zitten,
de schaften in de schedel, waar het licht mij schaadt.

Vertaling: Lucas Hüsgen

62 Das Lunatikerlied

Auf der anderen Seite vom Mond
fragt niemand mehr, ob es sich lohnt,
mit dem Stift in der Hand und den Wörtern als Pfand
von Produkten des Mundes zu leben.

Auf dem Mond bleiben Wanduhren stehen,
um Blankscheiben ähnlich zu sehen
und als einzige ticken Mikroben, die ficken
dort oben ganz hinten am Mond.

Dort herrscht Eitelkeit und Staub,
Leere, Dreck und totes Laub,
Zwischenzustände, durchschaute Köder,
kahles Licht an öden Stellen,
blasser Mist und Kram im Hellen,
das satte Glühen kommt vom Moder.

Nie aufgeklärt oder gekitzelt
wurden Blankscheiben, und das ist spitze:
ihre Meinung ist matt, seidig strahlend und glatt,
ohne waberndes Schattengeritze.

Ja so kühl liegt das Schwebende blank,
niemals heftig, nie sicher, nie krank,
sondern gleißend und roh und versiert seines So-
Seins unsicher gefasst wie Gedank.

So leben wir kratzend wie Katzen in Schachteln,
wie Pixel im All, wie barfuß im Traum,
ab und zu schlitzen Nägel uns redlich sPapier,
das uns von den Kratern, besonnten und kalten,
den Fußstapfen, Felsen und Fahnen im Raum
trennt. Und wir ahnen: Wir leben wie Fahnen, alleine und hier.

62 Het maanziekenlied

Aan de andere kant van de maan
vraagt geen mens meer: wat heb je eraan
met de stift in de hand en de woorden als pand
van hetgeen de mond voortbrengt, te leven.

Op de maan blijven wandklokken staan,
om voor blanke plaat door te gaan,
slechts microben tikken, die liggen te krikken
daar boven, helemaal achterop de maan.

Daar heerst stof en ijdelheid,
leegte, en dor blad, en slijk,
tussenfasen, het lokaas gespot,
troosteloos licht op plaatsen die kaal zijn,
en op helle plekken, zooi en troep die vaal zijn,
het diepe gloeien komt voort uit de rot.

Nooit opgehelderd of geprikkeld
werden blanke platen, en dat is hartstikke
mooi: hun mening is mat, zijdeglanzend en glad,
zonder schaduwgekerf dat flikkert.

Ja, het blank zweeft zo koel-laconiek,
nooit eens heftig, of zeker, of ziek,
maar juist glinsterend, ruw en bedreven met zijn zo-
zijn onzeker gevat in het denkmechaniek.

Zo leven we krabbend als katten in dozen,
als pixels in space, als blootsvoets in dromen,
en soms klieven nagels ons nog knap het papier
dat ons van kraters, de zonovergoten, de koude,
de voetstappen, klippen en vaandels in dit onderkomen
scheidt. En we bespeuren: we leven als vaandels, in eenzaamheid, en hier.

Vertaling: Catharina Blauwendraad

Ook Erik de Smedt vertaalde werk van Ann Cotten, waaronder Nederlandstalige versies van ‘Solidus’ (uit Florida-Räume), verschenen in tijdschrift nY 2009/3.

17 juni 2011: Weiss / lectu re per formance

2011-06-15T22:56:00.008+02:00

Met Maja Jantar en Heike Fiedler

Maja Jantar is behalve regisseur en plastisch kunstenaar ook een multilinguïstische en multidisciplinaire stemkunstenares. Sinds 1995 reist zij door heel Europa met haar woordkunstwerken, vaak vergezeld van het theatergezelschap Crew. Het experiment met poëtisch geluid en het reizen door klanken en tonen staat centraal in haar optredens. Vanavond toont zij haar nieuwste project in Perdu: een performance rond de kleur wit.
Bekijk eerder werk van Maja Janter op www.myspace.com/majajantar.

Heike Fiedler werkt op het snijvlak van tekst, geluid, en beeld. Haar oeuvre bestaat uit optredens, installaties, publicaties en interventies in de publieke ruimte. In haar programma "lectu re per formance" vindt een vermenging van tekst, beeld en geluid plaats, alsook een vermenging van mens en techniek. De poëzie is experimenteel, maar ook sterk lyrisch. De evocatieve teksten roepen o.a. op tot geweld tegen vrouwen en sociaal engagement, en vormen Heike's visie op het l'art pour l'art-principe van de 21ste eeuw. Bekijk het werk van Heike Fiedler op www.myspace.com/heikefiedler.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

Joshua Craze op de avond 'Ruimte: grenzen'

2011-06-15T12:10:00.002+02:00

Op 27 mei vond in Perdu de avond 'Ruimte: grenzen' plaats. Joshua Craze, filosoof en antropoloog, sprak over legaliteit en illegaliteit, populisme en de illusie van de dichte grens.

Zijn lezing is nu in zijn geheel op YouTube te bekijken.

Essay over de Codex Seraphinianus

2011-06-12T21:05:00.022+02:00

Het essay dat Sake van der Wall vrijdag 10 juni in Perdu voorlas over de onleesbare encyclopedie de Codex Seraphinianus.

Een bril kruipt uit een oog

Verschillende boeken zijn om verschillende redenen ‘onleesbaar’ genoemd, maar merkwaardig genoeg krijgen alleen boeken die bedoeld zijn om te lezen deze kwalificatie.

Nooit zal iemand bij het openslaan van een pop-up boek, een fotoboek of een kunstboek met alleen maar abstracte afbeeldingen uitroepen ‘dit is onleesbaar’, net zoals niemand van een stoel of een ei zal zeggen dat het onleesbaar is.

De term ‘onleesbaar’ is met andere woorden alleen van toepassing op objecten de leesbaar zouden moeten zijn, maar waarvan het op de een of andere manier niet lukt om ze te lezen. Als een boek onleesbaar is, is er iets mis, net zoals er iets mis is met een cd of diskette die niet door een computer kan worden gelezen.

Wat kan het probleem zijn? Het boek kan saai zijn (sommige autobiografieën) of moeilijk, of vol wartaal staan.

De reden kan echter ook bij het schrift liggen. De hiërogliefen golden tot Champollion ze in 1822 ontcijferde (wat overigens een vreemd woord is in dit verband) als onleesbaar. Tegenwoordig gelden nog het Rongorongo, van de oorspronkelijke Polynesische bevolking van Paaseiland, en het Linear A, van Minoïsche beschaving op Kreta, als onleesbaar.

Deze teksten zullen echter door iedereen die met schrift bekend is als tekst worden gezien, en daarom als betekenisvol, en daarom leesbaar. Onleesbaarheid is zo op zijn best een voorlopige kwalificatie. Teksten zijn in principe altijd leesbaar, ze vragen om gelezen te worden

Sommige dichters experimenteren met dit gegeven. In de zogenaamde a-semische poëzie worden teksten geschreven in een onbekend, zelfverzonnen schrift. Een voorbeeld is The Giant’s Fence van de Amerikaan Michael Jacobson, een a-semische novelle van 89 pagina’s uit 2006. A-semische teksten hebben geen vooropgezette betekenis en de tekens corresponderen niet met letters of woorden uit een bekende taal, waardoor de teksten niet vertaalbaar zijn. Hoe een cryptograaf ook zijn best doet, hij zal de code van een a-semische tekst niet kraken.

Niet ieder patroon op papier wordt als schrift gezien, net zoals niet ieder geluid als spreken wordt herkend, ook al komt het uit de mond van iemand. Waarom krijgt het ene onbekende patroon wel betekenis toegedicht, en het andere niet? Wat zien we wanneer we naar een tekst in een onbekend schrift kijken? Wat gebeurt er wanneer we een blad vol onbekende tekens voor ons hebben? Als we de tekst proberen te lezen zal onze aandacht getrokken worden door bekende elementen, zoals regelmatig terugkerende patronen of typografische bijzonderheden. Onze blik richt zich dus op de picturale aspecten van de tekst. Op de eerste pagina van The Giant’s Fence zie ik bijvoorbeeld poppetjes achter elkaar aanrennen, een poppetje op de uitkijk staan voor een schip, en een poppetje door de knieën zakken alsof hij is neergestoken.

Een a-semische tekst kan niet onmiddellijk als zodanig herkend worden, omdat eerst een vertaalpoging moet zijn mislukt. De mislukking levert echter betekenis op. We hebben er elementen in herkend, dingen in gelezen. Dit geldt zeker bij sterk beeldende schriften, zoals dat van de the Giant’s Fence, maar ook bij abstractere a-semische teksten, die gebruik maken alfabetisch a-semisch schrift.

Volgens de Oostenrijkse filosoof Ludwig Wittgenstein zijn er twee vormen van waarnemen. Naast het conventionele begrip zien, waarbij er eigenschappen worden waargenomen, zoals kleur, grootte en vorm, bestaat er volgens hem zo iets als ‘aspecten zien’ of ‘zien-als’. De bekende eend-haas-figuur uit de gestaltpsychologie kan de ene keer als eend, de andere keer als haas worden gezien, terwijl aan de figuur niets verandert. Hij krijgt niet opeens andere eigenschappen, er worden slechts andere interne verbanden gelegd. Het aspect is dus niet materieel. ‘Zien-als’ is immateriële vorm van waarnemen.

Wittgenstein benadrukt dat het ‘zien-als’ iets anders is dan interpretatie. Het is geen waarnemen plus denken, maar een vorm van waarneming.

We kunnen een driehoek zien als een geometrische figuur, een urinoir als kunstvoorwerp of een bepaald teken als een speer die naar het hart van de zon steekt, zoals ik op de eerste pagina van The Giant’s Fence zie. Als we een tekst in een onbekend schrift proberen te lezen, zien we elementen uit die tekst als bekende elementen.

Eens aspect kan plots oplichten, en het volgende moment weer verdwijnen. ‘Zien-als’ is instabiel. Het ene moment zien we in een a-semische tekst allemaal betekenissen, het volgende moment zijn die ons weer ontglipt. In a-semische teksten vindt een voortdurende wisselwerking tussen herkenning en het vreemde plaats.

In 1944, 35 jaar voordat de Codex Seraphinianus uitkwam, verscheen een samenvatting van het werk. Ik citeer:

Wat ik in mijn handen hield was een uitgebreid methodisch fragment van de complete geschiedenis van een onbekende planeet, met haar architecturen en speelkaarten, met de ontzetting van haar mythologieën en het gedruis van haar talen, met haar keizers en haar zeeën, met haar mineralen en haar vogels en haar vissen, met haar algebra en haar vuur, met haar theologische en metafysische oneindigheid.

Het fragment komt uit een verhaal van Borges, Tlön, Uqbar, Orbis Tertius, waarin de verteller bij toeval op een encyclopedie van een imaginaire planeet stuit. De overeenkomsten tussen de encyclopedie van Tlön en de Codex houden echter al snel op, omdat de encyclopedie uit Borges’ verhaal alleen maar een andere wereld beschrijft, terwijl de Codex Seraphinianus uit een imaginaire wereld komt en deze tegelijkertijd beschrijft.

Borges kan uitgebreid ingaan op de metafysica van de bewoners van Tlön, omdat zijn encyclopedie in het Engels is opgesteld. De metafysica van de bewoners van het Universum van Seraphini – een metafoor die hier letterlijk kan worden genomen – kan slechts met moeite gereconstrueerd worden. De toelichtende teksten bij de afbeeldingen uit de Codex Seraphinianus zijn namelijk opgesteld in het onbekende schrift van de imaginaire wereld.

Deze teksten zijn voor een cryptograaf een doolhof met doodlopende paden. Boven een soort van index staan vijf letters die echter moeilijk ‘index’ kunnen betekenen, omdat twee van de letters hetzelfde zijn. In de tekst staan tabellen, schema’s en taxonomieën, zonder dat het duidelijk is wat er in staat. In de kopteksten van de eerste drie hoofdstukken staan 53 verschillende tekens, meer dan twee keer zo veel als in het alfabet. Steeds wanneer de cryptograaf denkt door een sleutelgat naar de betekenis te kunnen kijken, blijkt het sleutelgat een optische illusie.

De mooiste doodlopende weg is ongetwijfeld hoofdstuk acht – in het totaal kent de Codex elf hoofdstukken – dat geheel is gewijd aan taal. Op één van de afbeeldingen, zien we hoe iemand met een vergrootglas naar de lijnen van letters kijkt, waardoor blijkt dat de lijnen, afhankelijk van het woord, uit vissen, mensen of autowegen bestaan. De betekenis van een woord, lijkt zo de materie van de tekst te bepalen. Op een andere afbeeldingen zien we iemand die tekst kwijlt, of iemand wiens woorden op zeepbellen verschijnen.

De afbeelding van de Seraphiniaanse versie van de steen van Rosetta, springt echter het meest in het oog. De heilige graal voor vertalers is echter onbruikbaar, omdat de andere taal op de steen ook een onbekend schrift is. Het Universum van Seraphini blijft, zoals een universum dat hoort te zijn, gesloten.

In 2009 vertelde opsteller van de encyclopedie, Luigi Serafini, wat veel lezers van de Codex al wisten: de teksten uit de Codex zijn a-semisch. Het was de eerste keer, sinds de publicatie in 1981, dat hij publiekelijk commentaar gaf op het boek.

Wie een tekst ziet, verwacht betekenis. Wie een boek openslaat, verwacht een betekenisvol geheel. Als dat boek een encyclopedie is, verwacht hij uitleg, systematiek en een zo volledig mogelijk overzicht van de kennis van een bepaald gebied. Als dat boek, zoals de Codex Seraphinianus, een thematisch geordende encyclopedie is, in contrast met een alfabetisch geordende, zoals de Winkler Prins, verwacht hij ook systematische ordening van die kennis. Wat bij elkaar hoort, staat bij elkaar. De planten bij de planten, de zoogdieren bij de zoogdieren, de gebruiken bij de gebruiken. De thematische encyclopedie legt vast, ordent, deelt in. Ze bevat een filosofisch verhaal.

Wat is het filosofische programma van de Codex Seraphinianus? Wat zegt de wijze waarop kennis wordt ingedeeld over onze kennis, over waarnemen en over onze manier van classificeren?

Met classificeren brengen we niet alleen orde aan in onze kennis, maar verarmen en versimpelen we die kennis ook. In het universum is geen object gelijk aan een ander, in een classificatie worden juist de overeenkomsten tussen objecten benadrukt. Unieke eigenschappen worden genegeerd, gedeelde eigenschappen die niet voor de classificatie ter zake doen worden ondergeschikt gemaakt. De domesticeerbaarheid van katten, is voor een taxonoom minder interessant dan zijn poten, zijn gebit, zijn ogen, of andere kwalificaties waardoor hij in de familie van de katachtigen valt, anders was hij waarschijnlijk in één categorie met honden geëindigd. De eigenschappen die niet tot de essentie van het dier horen, onttrekken zich aan het wetenschappelijk ordenend oog.

Het Aristoteliaanse systeem van classificatie op basis van een gedeelde essentie, dat wordt uitgedragen door thematische encyclopedieën, is op verschillende manieren bekritiseerd. Sommige filosofen hebben bijvoorbeeld het vogelbekdier gecultiveerd als het schoolvoorbeeld van een object dat in geen enkele categorie valt, terwijl antropologen stammen hebben ontdekt die een mes bij een aardappel indelen, omdat de één wordt gebruikt om de ander mee te snijden. Allen probeerden te laten zien dat de wetenschappelijke categorieën geen blauwdruk van het universum zijn en dat er andere principes zijn waaronder je kunt ordenen.

In het verhaal De analytische taal van John Wilkins van Borges wordt ‘een zekere Chinese encyclopedie’ aangehaald waarin staat dat ‘de dieren kunnen worden verdeeld in: a) die de Keizer toebehoren, b) gebalsemde, c) tamme, d) speenvarkens, e) sirenen, f) fabeldieren, g) loslopende honden, h) die in deze indeling voorkomen, i) die in het rond slaan als gekken, j) ontelbare, k) die met een fijn, kameelharenpenseeltje getekend zijn, l) et cetera, m) die juist een kruik gebroken hebben, n) die uit de verte op vliegen lijken.’

Toen de filosoof Michel Foucault deze indeling las, moet hij zo hard lachen dat hij besloot om Le mot les choses, zijn eerste hoofdwerk te schrijven :

Dit boek vindt zijn geboorteplaats in een tekst van Borges. In de lach die bij het lezen van de tekst alles, waaraan het denken – namelijk óns denken zoals dat bij onze tijd en bij ons aardrijkskundig besef behoort – mee vertrouwd is, dooreenschudt; want die lach ondermijnt alle geordende oppervlakken en alle schema’s die voor ons het het gewemel der levende wezen tot rust brengen; en ons duizend jaar oude omgaan met de begrippen van het Zelfde en het Andere wordt er voor lange tijd door aan het wankelen gebracht en verontrust.

De lach komt ook vaak op bij het lezen van de Codex Seraphinianus. Maar het is over het algemeen een vriendelijker lach, een spottende glimlach, de lach van parodie, geen demonische lach die het denken omverblaast, maar een intelligente lach van iemand die een ander wijst op een onverwachte gelijkenis tussen twee objecten of op een absurditeit in ons denken.

De Codex Seraphinianus kan dan ook niet gelezen worden als een rechtstreekse kritiek op en ondermijning van de Aristoteliaanse categorieën.

De doorbraken zijn vaak zo absurd dat ze niet als een serieus alternatief kunnen worden gezien voor bestaande classificaties. Niemand zal het onderscheid tussen natuurlijke objecten en artefacten verwerpen, nadat hij de reeks plaatjes heeft gezien over de oorsprong van de stoel, waarin we zien hoe op een eiland een stoel groeit, waar uiteindelijk een halfnaakte vrouw op gaat zitten rusten na het schaatsen. Ander absurde doorbraken zijn die tussen het organische en het anorganische, tussen het levende en het dode.

Ook zijn de afgebeelde objecten, vaak niet vreemd maar juist heel herkenbaar, waardoor ze de categorie juist bevestigen. We herkennen de schaar in de plant en de ballpoint op de plek van de arm. De absurditeit is zo pregnant dat we niet de behoefte voelen om de categorieën arm, plant en schaar aan nader onderzoek te onderwerpen. Het is dan ook vaak opvallend eenvoudig om de objecten te benoemen. De kotsende paprika, de aardappelkraan, de naaisalamander, de wandelende paraplu, de kikvorsmensen, de regenboogmachine, de meidans rond de koelkast. Taal is, met zijn categorieën, vaak goed thuis in het Universum van Seraphini.

Er zit echter af en toe zand in de machine. Onbenoembare objecten. Onbegrijpelijke machines. Afbeeldingen die heel geestig zijn, maar waarvan de betekenis maar ten dele duidelijk wordt, zoals de godsdienstige afbeelding waarbij een donkere vrouw op rolschaatsen, met een kind in de armen naar een extatische, halfnaakte, blanke vrouw rijdt. Op de grond liggen de colaflesjes en sigaretten keurig geordend.

Wat ooit herkend werd, wordt vreemd. De wisselwerking tussen het herkenbare en het vreemde, die manifest was bij het lezen van de a-semische teksten, zet zich door in de afbeeldingen en in de overkoepelende structuur van een encyclopedie.

Hoe verder in het boek hoe overheersender en angstaanjagender het vreemde wordt. Niet toevallig zijn deze latere hoofstukken gewijd aan dingen die met de mens te maken hebben: de mens zelf, sport en spel, geschiedenis, cultuur, steden. Als er een politieke boodschap in de Codex Seraphinianus zit, moeten we hem in deze ontwikkeling zoeken.

Een naakte man die wielen heeft in plaats van voeten, jaagt ons meer angst aan dan een luciferplant. De man en de vrouw die met alleen maar bergschoenen aan samen aan het dansen onder een springtouw, komen vreemder op ons over dan de regenboogdiertjes. De necropolis, gebouwd van glazen doodskisten, maakt meer indruk dan de onderzeese burcht van de naaidiertjes. Een oog dat openbarst als een ei, waarna er brillen uit fladderen, is verontrustender dan een gespleten nijlpaard.

In deze hoofdstukken komen ook een aantal maatschappijkritische prenten voor. Een generaal als lege huls, die met een zwaard zwaait en een leger van tinnen soldaten aan een touwtje heeft. Een gladde heer in pak, wiens mouwen naadloos overgaan in zijn zakken, die meerdere, platte gezichten op zijn nek heeft. Zijn hoofd is zowel januskop als windvaan.

Het filosofische narratief van de Codex, gaat, concluderend, over de encyclopedie zelf. Omdat de betekenis eerst niet manifest is, wordt onze aandacht getrokken door de formele kenmerken van de encyclopedie. De wetenschappelijk aandoende plaatjes, de tabellen, grafieken, schema’s, oorsprongsgeschiedenissen. De uitleg die overal wordt gegeven. En vooral op het aspect van classificeren zelf.

Doordat er uitgelegd wordt, zonder dat we uitleg krijgen, doordat we betekenis zien, zonder dat we betekenis krijgen, doordat er wordt geclassificeerd met categoriedoorbrekingen, lichten er nieuwe aspecten van bekende objecten op. We zien een vis, die met zijn ovalen lichaam half boven het wateroppervlak uitsteekt en zijn staart als een wenkbrauw boven zich krult – we zien die vis als een oog. We zien onverwacht verbanden. Vanuit de zee worden we aangestaard.

Zo lichten voor het wetenschappelijk getrainde oog nieuwe aspecten op. De objecten worden gestript van hun categorieën, vergeten eigenschappen vouwen zich uit. De simplificatie die een classificatiesysteem tot gevolg heeft, wordt opgeheven door de encyclopedie, een classificatiesysteem.

Terrarium

2011-06-11T12:56:00.004+02:00

Deel 2 uit het 7-delige gedicht dat Han van der Vegt gisteren bracht naar aanleiding van de avond over de Codex Seraphinianus.

Terrarium

Je hebt meerdere gezichten maar ze lijken allemaal op jou.
Steek dat wat je op hebt in brand en niemand zal je meer herkennen.
De mensen om me heen bewonderen de felheid waarmee je leeft.
Je grijpt je vast aan de hoorn van een langs denderende rinoceros
en springt op zijn rug. Hij draagt je door de menigte naar een ronde deur
die hij verbrijzelt in zijn draf. Hij komt tot stilstand op een meter
van een in marmer gekaderde binnenvijver. Zijn voorpoten
schuren haperend over de tegels, maar hij komt niet meer vooruit.
Glijd je van hem af, dan zie je dat zijn achterlijf is verkankerd
tot een berg borrelend vlees, ingelegd met veelkleurige parels.
Hij lispelt. Zijn grote lippen beven. Om zijn leed te bekorten
draai je zijn hoorn los. Met een felle luchtstoot loopt hij leeg en blaast je
achterover het water in. Je loopt over een laag eieren
op de bodem naar waar de golfslag zwaarder wordt, het licht helderder.
Een paar vissen slobbert gulzig weg wat er nog rest van je gezicht.
Drie zetten er gezichten op die uit je tas zijn weggedreven
waarmee ze pogen je te waarschuwen, maar ze zeggen alle drie
iets anders. Wat kunnen je eigen monden je voor nieuws vertellen?
Vlucht voor hen weg. De eierschalen breken onder je hakken
en bloeien open met bloemen die in hun hart een dooier dragen.
Je pakt er twee. Je blaast ze door de steel op met je laatste adem
en maakt ze vast aan je schouders. Zo drijf je naar de oppervlakte.

10 juni 2011: Codex Seraphinianus

2011-06-07T19:59:00.002+02:00

De complete geschiedenis van een onbekende planeet

Met Han van der Vegt, Willem Kuiper e.a.

De Italiaanse kunstenaar Luigi Serafini publiceerde dertig jaar geleden een encyclopedie, de Codex Seraphinianus, van een niet bestaande wereld. Het boek staat vol met surreële afbeeldingen, toegelicht in een onleesbaar schrift, die op een vreemde manier herkenbaar zijn. Een afbeelding van skeletten die staan te wachten om in een machine aan te worden gekleed in vlees en huid, een reeks afbeeldingen van een copulerende man en vrouw die langzaam samensmelten tot een krokodil, een afbeelding van een ei met vleugels en pootjes.

In Perdu gaan we op bezoek in de wereld van de Codex Seraphinianus. Wat zegt de verbeelding van Serafini over onze wereld? In hoeverre kunnen we de Codex vergelijken met Middeleeuwse manuscripten, waarin wetenswaardigheden werden beschreven over mensen ‘zonder hoofd, met ogen in hun schouders en twee openingen in hun borst als neus en mond’? Dichter Han van der Vegt draagt voor uit zijn reisverslag van de wereld van Serafini.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

Meertalige gedicht van Bernke Klein Zandvoort

2011-06-01T17:25:00.006+02:00

Afgelopen 20 mei stond het begrip 'Overtaligheid' centraal in Perdu. Naar aanleiding van het jongste nummer van het Vlaamse literaire tijdschrift nY over meertaligheid, had de redactie van Perdu een aantal vooraanstaande Nederlandstalige dichters gevraagd om in een andere taal te gaan werken. Eén van die dichters was Maria van Daalen. Daar zij zelf niet aanwezig kon zijn, had zij speciaal voor deze avond haar voordracht opgenomen. Mocht u de YouTube-beelden willen zien, dan kun u contact opnemen met de dichteres zelf (mariavandaalen [at] gmail [dot] com).

Een andere dichter die op het verzoek van de redactie was ingegaan was Bernke Klein Zandvoort. Zij bracht het volgende ten gehore:

QUEEN ANNE

het liefst hang je op het hoogste dek

over de reling naar beneden

de staalconstructie mountainsteep

keeps you captive

zoals de sluiter in z'n binnenste

steden bergt

exotische markten opgesloten onder luifels

waar jij je weerde

in your defense

de zon die zich in scherpe banen door de gaten perste

tegen de rug

of your hand

liever verblijf je among the cabins

considering every move you make

companion of Her Magnitude

She who,

vleit de ruimte without curves

flattens between horizon en tijd

twee parallele lijnen

in an ever expanding trip

waar jij

alle oceanen tot een straight road aan elkaar plaveit

en elke andere morgen een andere haven

vergezeld door kleine schepen

dobbervlotjes sharpening de punt van de vloot

buigt de boeg het aanmerende water

but rather you see how

vanaf het hoogste dek that keeps on rising

gracieus een stad door de knieen

beest dat langzaam liggen gaat

gently rests his head

feeding the fire

in alle machinekamers

seizing the sublime

Queen Anne slaapt zichzelf de haven binnen

verzonken in de laatste dromen

deepens de vaargeul dieper na

at the shore she covers up

rekt zich in my sight

diepte thins out

een muur doemt op

the becoming of a place

in which de meeuwen indoors vliegen

drukke cirkels maken with big branches

in their snavels

dragen hun part on this construction site

achter het dranghek de muur keeps rising

Her Magnitude zet slowly in

embraces langzaam every sound

uitkomst is altijd intersection

her appaerence een snijpunt van lines

i shiver with this invading colonne

who grows and grows because of all the places she has been

i tell myself

on a circular way is de maximum afstand always hetzelfde

daarna verandert verte in closer-by

vanaf de staalconstructie mountainsteep

kaatst een black dot tiny terug

een vliegtuig trekt in een diagonal line over het schip heen

krachtmeting between the beautiful

sublime

and the birds

beaks

Bernke Klein Zandvoort draagt voor op de presentatie van De Revisor 2010.1 from Revisor on Vimeo.

3 juni 2011: De radicaliteit van de lyriek

2011-05-29T00:36:00.002+02:00

Hedendaagse dichters over de wereld

Met Geert Buelens en Astrid Lampe

Binnen de romantiek kunnen twee tradities onderscheiden worden, een conservatieve een een radicale. De conservatieve romantische lyriek richt de blik naar binnen, trekt zich terug uit de maatschappij en betreurt vanuit haar reservaat hoe de wereld zijn onverbiddelijke gang gaat. Een andere, radicale traditie daarentegen richt de blik naar buiten, de wereld in. Hierin is het gedicht geen vluchtheuvel, maar een gebeurtenis, die ingrijpt in de geschiedenis.

Perdu onderzoek met twee dichters welke sporen er, in hun eigen werk en daarbuiten, van deze radicale lyriek te vinden zijn, en hoe we haar op waarde moeten schatten.

Geert Buelens is de auteur van de poëziebundels, Het is (2002) en Verzeker u (2005). Hij is hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Utrecht en publiceerde met Van Ostaijen tot heden (2001) een geschiedenis van de Vlaamse poëzie. Onder de titel Oneigelijk gebruik (2009) bundelde hij verschillende essays over poëzie.

Astrid Lampe debuteerde in 1997 met de bundel Rib, die genomineerd werd voor de Buddingh'-prijs. Daarna publiceerde ze De sok weer aan (2000), De memen van Lara (2002), genomineerd voor de VSB poëzieprijs, gevolgd door Spuit je Ralkleur (2005) en Park Slope (2008). Haar laatste bundel verscheen in 2010 onder de titel Lil (zucht).

Aanvang 20:30 uur, zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

27 mei 2011: Ruimte: Grenzen

2011-05-23T21:43:00.002+02:00

Met o.a. Gijsbert Pols, Brink Scholtz

In Travels with Herodotus heeft auteur Ryszard Kapuściński één wens: de grens kunnen oversteken. Wat voor Kapuściński in het Polen van de jaren 1950 een haast onmogelijke opgave leek, is voor ons de normaalste zaak van de wereld.

Je zou je af kunnen vragen waar voor ons laatpostmoderne westerlingen nog grenzen zijn, of die grenzen nog betekenis hebben. Toch is het al in het tweede hoofdstuk van Travels with Herodotus – waarin Kapuściński erin slaagt om een correspondentschap in India te verwerven – duidelijk dat we na het passeren van die ene, nationale grens, allerlei andere grenzen tegenkomen. Taal, gebruiken, welvaart, religie: in alles verschilt Kapuściński van de Indiërs die hij tegenkomt. Lukt het hem om de ene grens over te gaan, dan werpt zich telkens een nieuwe barrière op.

Op deze avond onderzoekt Perdu onze grenzen. Waar zijn ze? Hoe herkennen we ze? Wat of wie scheiden ze precies van elkaar? Maar vooral: wat betekenen die grenzen?

Literatuurwetenschapper, essayist en criticus Gijsbert Pols stelt de vraag hoe je kunt spreken over het fenomeen 'grens' in een tijd waarin een begrip als 'integratie' politiek gezien volkomen neutraal geworden is, hoewel het uitsluiting impliceert. Theatermaakster en auteur Brink Scholtz reflecteert op haar theaterpraktijk in Zuid Afrika.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

20 mei 2011: Overtaligheid

2011-05-17T22:55:00.007+02:00

In samenwerking met nY, tijdschrift voor literatuur, kritiek & amusement

Met o.a. Maria van Daalen, Bas Geerts, Xavier Roelens, Bernke Klein Zandvoort en Samuel Vriezen

‘Het schrijven en ervaren van lyriek is een intense psychosomatische ervaring, die misschien alleen in de moedertaal ten volle kan plaatsvinden’, zo schrijft classicus en vertaler Piet Schrijvers. Hij verwoordt daarmee een traditionele poëtische opvatting, die tegenwoordig echter steeds meer onder druk staat. Dichters maken gebruik van een vreemde taal om de mogelijkheden van de eigen taal uit te breiden. Ze schrijven meertalige poëzie, vertalen hun eigen werk of dichten in een andere taal. Wat levert dit op?

Naar aanleiding van het jongste nummer van het Vlaamse literaire tijdschrift nY over meertaligheid, vroeg de redactie van Perdu een aantal vooraanstaande Nederlandstalige dichters om in een andere taal te gaan werken. Vanavond zullen ze die gedichten voordragen en ingaan op de vraag welke nieuwe inzichten het dichten in een andere taal heeft opgeleverd.

Deur open 20:00 uur, aanvang programma 20:30 uur.
Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

VVD roept op tot 'cultuurloterij'

2011-05-12T12:51:00.001+02:00

Perdu reageert

Vandaag brachten verscheidene kranten en de radio (min. 50 e.v.) het nieuws van een nieuw voorstel van de VVD: om de aangekondigde 200 miljoen bezuinigingen in de cultuursector op te vangen zou er een loterij moeten komen. De VVD stelt dit binnenkort voor in de Tweede Kamer. De opbrengsten van deze loterij zou dan naar de Nederlandse culturele instellingen moeten gaan. De culturele sector ‘moet in de hoofden van de mensen ook een goed doel worden waar je geld aan kan geven,’ aldus VVD-kamerlid Bart de Liefde.

Morgen vindt bij literair centrum Perdu naar aanleiding van de aan K. Michel uitgereikte Awaterprijs 2011 het door de dichter samengestelde programma De mecenas komt - winnen en verliezen met dichters en denkers plaats. Het raamwerk van de avond wordt gevormd door een loterij: iedere bezoeker krijgt bij binnenkomst een lot en gedurende de hele avond worden er prijzen verloot. Aan het eind van de avond zal de ene helft van het publiek mooie prijzen hebben gewonnen en de andere helft helemaal niets. Tussen de bedrijven door zal het thema worden belicht in gedichten, verhalen en beschouwingen. Bijdragen van Hans Kloos, Micha Hamel, Richtje Reinsma, Victor Schiferli, Roel Benz van den Berg en Dirk van Weelden. Tevens zal de mok die bij de Awaterprijs 2011 hoort worden overhandigd aan de winnaar. Verder muziek door Jaap Boots en beeld door Dirk Vis.

Presentatie: Erik Menkveld. Samenstelling K. Michel.

Literair Centrum PERDU vrijdag 13 mei, aanvang 20.30 uur.
Reserveren aanbevolen, via www.perdu.nl.
Kloveniersburgwal 86, 1012 CZ Amsterdam, 020 422 05 42.

13 mei 2011: De Mecenas komt - winnen en verliezen met dichters en denkers

2011-05-10T20:35:00.002+02:00

Met K. Michel, Erik Menkveld, Dirk Vis, Jaap Boots, Els Moors, Dirk van Weelden, Hans Kloos, Roel Bentz van den Berg, Victor Schiferli, Richtje Reinsma en Micha Hamel

Naar aanleiding van de Awaterpoëzieprijs 2011 organiseert Perdu een avond over het thema 'winnen & verliezen' met poëzie, verhalen en beschouwingen.

Het raamwerk van de avond wordt gevormd door een loterij. Dat wil zeggen dat iedere bezoeker bij binnenkomst een lot krijgt en dat er gedurende de hele avond prijzen worden verloot. Aan het eind van de avond zal de ene helft van het publiek mooie prijzen hebben gewonnen en de andere helft helemaal niets. Tussen de bedrijven door zal het thema worden belicht in gedichten, verhalen en beschouwingen.

Bijdragen van Hans Kloos, Micha Hamel, Richtje Reinsma, Victor Schiferli, Roel Bentz van den Berg en Dirk van Weelden. Tevens zal de mok die bij de Awaterpoëzieprijs 2011 hoort worden overhandigd aan de winnaar. Verder is er muziek van Jaap Boots en beeld van Dirk Vis.

Presentatie Erik Menkveld
Samenstelling K. Michel

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserven kan via het formulier op de website van Perdu,

Verslag presentatie Lucas Hüsgen - Nazi te Venlo

2011-05-09T12:51:00.003+02:00

Zaterdag 7 mei presenteerde Lucas Hüsgen zijn boek Nazi te Venlo in Perdu. Twee dagen eerder vond reeds een Belgische presentatie plaats in het Brusselse Passa Porta. Een verslag van Michiel Leen over die bijeenkomst verscheen op de website van Knack:

"De figuur van de ‘foute’ overgrootvader blijkt al langer door Hüsgens werk te dwalen. “Hüsgen is de naam van mijn moeders familie. Pas toen ik onder die naam gedebuteerd had, maakte mijn vader me attent op die oorlogsgeschiedenis,” klinkt het. En dus moest Hüsgen in heel Europa op zoek naar de schimmen uit zijn verleden, als het ware om zijn schrijversnaam te zuiveren. 'Nazi te Venlo' wordt zo Hüsgens eigen, kleine 'In Europa.'

De schrijver vertrekt op een rondreis die hem ook in Auschwitz brengt, het ‘zwarte gat in de Europese identiteit.’ De herdenkingsindustrie heeft toegeslagen, ook in Auschwitz. De plaats waar alle treinen stopten, is overgeleverd aan een curieus toerisme, heling of begrip blijft uit.' "

Lees verder op de website van Knack.

6 mei 2011: Poëzie als juridisch vacuüm: het hekeldicht anno 2011

2011-05-01T23:20:00.002+02:00

Met: Han van der Vegt, Chrétien Breukers, Maarten Inghels en Maartje Smits

We kennen allemaal de hekeldichten van Anna Bijns en Vondel. Deze liggen vlak tegen of net over de rand van het destijds geaccepteerde maatschappelijke idioom. De poëzie bood een uitvalsbasis voor een ander soort taal, een waarbinnen een bredere mate van kritiek was toegestaan.

In de hedendaagse poëzie is het hekeldicht een curiosum geworden. En misschien is dat wel vanzelfsprekend. Want heeft een hekeldicht nog wel enige impact in onze samenleving? En breder, biedt de poëzie nog wel een alternatieve expressieruimte, of kan men sowieso al alles zeggen?

Op deze avond wagen hedendaagse dichters zich aan het genre van het hekeldicht. Verkend zal worden in hoeverre dit genre nog steeds relevante poëzie kan opleveren. Ter afsluiting zal bovendien op de actualiteit van het genre worden gereflecteerd.

Han van der Vegt (1961) is dichter, kinderboekenschrijver en vertaler. Samen met Onno Kosters werkt hij aan een Nederlandstalige bloemlezing van de poëzie van Seamus Heaney, en met Arnoud van Adrichem vertaalt hij The Age of Huts (compleat) van Ron Silliman. Zijn laatste bundel heet De zeilen van de aarde.

Chrétien Breukers (1965) is dichter, publicist en uitgever. In 2006 verscheen zijn bloemlezing 25 jaar Nederlandstalige poëzie - 1980-2005 - in 666 en een stuk of wat gedichten. In 2008 verscheen Tongebreek & Niemendal en in augustus 2009 Gysbert Japicx bezoekt het Drielandenpunt. Hij is hoofdredacteur van poëzieweblog De Contrabas.

Maarten Inghels (1988) schrijft poëzie, columns en kortverhalen voor diverse literaire tijdschriften en magazines en treedt regelmatig op met eigen werk. Hij debuteerde in 2008 met Tumult. Zijn tweede bundel, Waakzaam, verscheen in 2011 bij De Bezige Bij Antwerpen.

Maartje Smits (1986) is dichter en kunstenaar. Zij studeerde in 2009 af aan de afdeling Beeld & Taal aan de Gerrit Rietveld Academie te Amsterdam en zal in juli 2011 afstuderen aan de Master Ontwerpen aan het Sandberg Instituut in dezelfde stad.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier van Perdu.

Hoe select - "We kennen allemaal de hekeldichten van Anna Bijns en Vondel" - wil je je publiek hebben? Maar gelukkig, er gaat ook weer gereflecteerd worden!

1 mei 2011: Effectief weigeren

2011-04-25T22:53:00.002+02:00

Over 'Civil Disobedience' van H. D. Thoreau

Met: Astrid Lampe, Robin Stokrom, e.a.

Let op: zondagmiddag

In 1846 bracht de Amerikaanse dichter, schrijver en essayist Henry David Thoreau een nacht in de gevangenis door. Zijn misdaad: belastingontduiking. Hij had geen belasting betaald omdat hij weigerde de staat Massachussetts te steunen, die in zijn ogen fundamenteel onrechtvaardig was wegens zijn positie inzake slavernij en medeverantwoordelijkheid voor de Amerikaans-Mexicaanse oorlog. De gevangenneming zelf duurde maar kort omdat de volgende dag een familielid het verschuldigde bedrag voldeed, maar in 1849 publiceerde Thoreau het essay "Resistance to Civil Government", beter bekend als "Civil Disobedience". Met dit essay en de stevige stellingnames over weigering van staatsonrecht kreeg Thoreau in de loop der jaren grote invloed op het politieke denken, en werd hij een belangrijk inspirator voor veel verzetsbewegingen. Het is vooral die publicatie die zijn eerdere verzet effectief maakt als kritische positie.

De kwestie van burgerlijke ongehoorzaamheid en onrechtvaardige overheid is altijd actueel gebleven. Over het eerste is in Nederland de laatste jaren discussie geweest (denk aan de Duyvendak-affaire) en er heerst nu een regering die in veler ogen moreel onaanvaardbaar is. Reden om opnieuw terug te grijpen op Thoreau's tekst en het thema dat hij erin aansnijdt.

Is heden ten dage een dergelijk verzet nodig? Is het mogelijk om in een verondersteld permissieve liberale maatschappij te weigeren mee te doen, en hoe? En op welke manier kan zo'n weigering überhaupt waarneembaar worden binnen het maatschappelijke discours, en zijn potentie als kritische daad actief ontplooien?

Aanvang: 15:00 uur; zaal open 14:30 uur.

Een weigering die zijn potentie als kritische daad actief gaat ontplooien, nadat hij waarneembaar is geworden in het maatschappelijk discours van een verondersteld permissieve liberale maatschappij. En dat allemaal heden ten dage.
Vandaag de dag kunt u ook gewoon ja zeggen en laten weten dat u aanwezig zult zijn op zondagmiddag 1 mei, in Perdu. Klik daarvoor het formulier tevoorschijn.

Poëzie voor Kambiz Roustayi

2011-04-23T17:07:00.005+02:00

In Perdu is de tragische dood van Kambiz Roustayi, de Iraanse asielzoeker die zichzelf begin april op de Dam in Amsterdam in brand stak, hard aangekomen. Dit heeft geleid tot enkele poëtische reflecties, te weten van Joost Baars, Rozalie Hirs, Erik Lindner en Samuel Vriezen, die u hieronder kunt lezen. Het gedicht van Rozalie Hirs zal bovendien het eerste in een serie etalage-gedichten vormen.

Het etalage-gedicht is een initiatief van dichter Rodaan Al Galidi. Vanaf augustus zal hij, in samenwerking met Perdu en andere dichters, regelmatig een net geschreven gedicht voor het eerst publiceren in de etalage van Poëziecentrum Perdu. De gedichten zullen op A0-formaat, handgeschreven worden gepubliceerd en uiteindelijk gebundeld in een oplage van 1 exemplaar, dat permanent te bekijken zal zijn in Perdu. Het gedicht van Rozalie Hirs zal tot augustus te zien zijn in de etalage.

In memoriam Kambiz Roustayi

Elf jaar verzoekt een land je
schrijven – minuut na minuut
zonder naam uur na uur
zonder naam zie je dag na dag uit
ademend licht jaar na jaar
je denken vervormen

tot een laaiend moment je lichaam
levend vilt vlammende tongen
duiven je beweegbeeld schreeuwen
helle oorlog tussen staat en de huid
van een mens – van jou de ontschermde
dam is dit ons land?

Amsterdam, 6 april 2011
©2011 Rozalie Hirs

Ik

ik. ik
is wat

u mij
ontspreekt,

is wat
uw staat

met recht
omgeeft,

uw volk
miskent

en zo
ontleeft,

wat ik,
nu, hier,

als bom
ontsteek.

Amsterdam, 12 april 2011
©2011 Joost Baars

Een verwarde man
brandt
en geeft een licht
dat het land niet wil zien.

Een verwarde man.
Dat zegt de krant.

De regels zijn helder.
Dat zegt de minister.

Een man
die het land niet wil zien
gaat op
in zijn heldere licht.

Amsterdam, 11 april 2011
©2011 Samuel Vriezen

Legitimaties (fragment)

4.

Het is er, eerst illegaal en dan niet meer
hier nog steeds elders in een volle plaats.

Waar je minder bestaat en meer noteert
is het gegeven dat je telkens snel verlaat.

Iemand begint te neuriën als je passeert,
de indruk beklijft, de blik verraadt en ja

het klopt iedere keer en daarmee nooit
en weer ben je alleen de ander die praat

Domheid is een luxe. Duindorp
eindpunt. Geen remise.

Erik Lindner
uit Tong en trede (De Bezige Bij, 2000)

22 april: De sprong van Empedocles

2011-04-20T00:14:00.002+02:00

Met o.a.: Steve van Beek, Kester Freriks

Empedocles van Acragas was wijsgeer, dichter, arts, staatsman, waterbouwkundige en waarschijnlijk nog meer. Volgens een van de bekendere filosofenverhalen van Diogenes Laërtius sprong hij in de Etna om te bewijzen dat hij een god was geworden, volgens anderen om de in zijn ogen goddeloze maatschappij samen te binden. Een van zijn sandalen werd echter door het vuur teruggeworpen.

Het is zonder twijfel deze sprong die de dichters Friedrich Hölderlin en Matthew Arnold heeft beziggehouden. Hoewel zijn beweegredenen telkens anders worden voorgesteld, is Empedocles de literatuur ingegaan als een tragisch figuur. Waarom kon Hölderlin na drie pogingen zijn drama Der Tod des Empedokles toch niet voltooien? Is het onmogelijk Empedocles te volgen? En hoe zit het met die sandaal? Dit soort vragen zullen ter sprake komen tijdens deze avond over politiek, filosofie en de grenzen van het drama.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur

Echter? Of er ook nog uitleg komt over het woord echter in de eerste alinea van deze aankondiging, daar zou ik geen gif op innemen.
Reserveren kan via deze sandaal.

15 april: Het taoïsme als breekijzer in de Nederlandse letteren

2011-04-12T23:49:00.007+02:00

Met A.L. Snijders, Tonnus Oosterhoff, Krijn Peter Hesselink en René Ransdorp

LET OP: Reserveren wordt voor deze avond zeer aanbevolen. De kaarten zijn bijna op.

De grondleggers van het taoïsme, Lao Zi en Zhuang Zi, wilden zich dolgraag ontdoen van de woorden, die de werkelijkheid naar hun mening alleen maar verminkten en het inzicht versluierden. ‘Wie weet spreekt niet,’ aldus Lao Zi. ‘Wie spreekt weet niet.’ Dat heeft hen er echter niet van weerhouden hun ideeën op schrift te stellen.Met name Zhuang Zi heeft daarbij een heel arsenaal aan literaire foefjes benut: bizarre metaforen, vermakelijke anekdotes, ironische omkeringen. Het schrijfplezier spat van de pagina’s. Dit roept de vraag op in hoeverre het taoïsme met zijn radicale taalkritiek als inspiratiebron kan fungeren voor Nederlandse schrijvers.

Op 15 april zullen A.L. Snijders en Tonnus Oosterhoff in Perdu reageren op de vraag wat het taoïsme voor hen betekent, zowel persoonlijk als in hun literaire werk. Krijn Peter Hesselink zal in kaart brengen welke invloed Lao Zi heeft uitgeoefend op de vroege poëzie van Lucebert. René Ransdorp zal een algemene inleiding verzorgen, met specifieke aandacht voor de taoïstische taalopvatting.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren (zie Perdu-agenda of er nog plaatsen zijn) kan via het webformulier op dezelfde site.

Perdu-app online voor Nokia, Iphone en Android

2011-04-06T19:00:00.002+02:00

De eerste serieuze, literaire app is een feit! Met de app van Perdu heb je altijd toegang tot onze programmering en ontvang je dagelijks al het actuele nieuws van de boekhandel en de uitgeverij.

Op dit moment is er een app voor Nokia-gebruikers en een bèta-versie voor Iphone en Android:

Nokia: http://store.ovi.com/content/114922?clickSource=search
Iphone / Android: http://appsmakerstore.com/appm/2j4a55355wloc9

8 april 2011: Tellen en wegen – K. Schippers en het spel van het kijken

2011-04-01T23:59:00.000+02:00

Met: K. Schippers en Erik Lindner

In het oeuvre van K. Schippers lopen gedichten, foto’s, films, rekensommen, raadsels en lijstjes door elkaar heen. Bij gebrek aan beter werden bundels als Verplaatste tafels (1969) en Een vis zwemt uit zijn taalgebied (1976) ‘dichtbundels’ genoemd. Maar door het werk te incorporeren in de literatuurgeschiedenis, bestaat het gevaar dat met name het visuele, beeldende aspect van het werk maar al te makkelijk buiten beschouwing blijft. Dit oeuvre in één mediagenre te vatten, is moeilijk, zo niet onmogelijk.

Het werk van Schippers heeft in al zijn diversiteit één constante en dat is het creatieve spel met het alledaagse. Door de dingen uit het dagelijks leven op een speelse manier te bekijken en bij elkaar te brengen, ontstaat er een collage waar mee de schrijver niet alleen zijn lezer maar ook zichzelf verrast.

K. Schippers spreekt met Erik Lindner over zijn nieuwe dichtbundel Tellen en wegen, over het verpletterend gewone en over het visuele aspect in zijn werk.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur
Reserveren voor deze avond kan via het webformulier op de site van Perdu.

1 april 2011: Procedurele poëzie

2011-03-30T00:13:00.005+02:00

Met: Jaap Blonk, Bas Geerts, Rozalie Hirs, Ton van 't Hof en Samuel Vriezen

Wat gebeurt er wanneer je een gedicht schrijft waarin ieder woord met de letter ‘a’ begint? En wat als je op basis van Google zoekresultaten een gedicht samenstelt? Zijn dit oninteressante taalspelletjes, of kunnen deze beperkingen en procedures tot goede poëzie leiden?

Op deze avond zal in Perdu het antwoord op deze vraag worden gegeven, in de vorm van vooraanstaand werk dat door middel van procedures tot stand is gekomen. Klankdichter Jaap Blonk en dichteres-componiste Rozalie Hirs geven een performance. Dichter-schilder Bas Geerts brengt een werk voor spreker en projector in première. En Ton van ’t Hof zal nieuw werk brengen dat op basis van Google zoekresultaten tot stand is gekomen, een voortzetting van zijn eerdere flarfpoëzie.

Jaap Blonk (1953) is componist, performer en dichter. Hij ontwikkelde zich vanaf zijn dertigste tot stem-performer, eerst bij de voordracht van poëzie en daarna in improvisaties en zijn eigen stukken. Als vocalist is Jaap Blonk uniek door zijn uitstraling op het podium en zijn vrijmoedigheid in improvisaties, gepaard aan een scherp besef van structuur. Hij trad op in vele Europese landen, daarnaast in de V.S. en Canada, Indonesië, Japan, Zuid-Afrika en Latijns-Amerika. Website: http://www.jaapblonk.com

Rozalie Hirs is componist en dichter. Ze studeerde compositie bij Louis Andriessen en promoveerde in 2007 in compositie aan Columbia University. Haar poëzie wordt gepubliceerd bij Uitgeverij Querido. Website: http://www.rozalie.com

Bas Geerts (1971) is dichter, schilder en grafisch ontwerper. Hij woont en werkt in Amsterdam. Website: http://bas.geerts.nu

Ton van 't Hof is dichter, vertaler en samensteller van een bloemlezing van flarf gedichten (2009). Recente dichtbundels van zijn hand zijn Hey! are you suffering? (2010) en Ergens wordt lankmoedig geschoten (2010).

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur
Reserveren kan via de website van Perdu. Klik daartoe.

Christoph Buchwald Ridder in de Orde van Oranje-Nassau

2011-03-24T15:29:00.005+01:00

Op zaterdag 19 maart is Christoph Buchwald, uitgever bij uitgeverij Cossee, door Dr. Bart Hofstede, cultureel attaché aan de Nederlandse ambassade in Berlijn, tijdens de Leipziger Buchmesse benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Buchwald is behalve uitgever ook een zeer gewaardeerd bestuurslid van Stichting Perdu. We feliciteren hem hierbij van harte.

In zijn lofrede wees Bart Hofstede op Buchwalds grote verdiensten voor de bekendheid en populariteit van de Nederlandse literatuur in het Duitse taalgebied en noemde hij Christoph Buchwald een ‘onvermoeibare bruggenbouwer tussen beide literaturen’.

Als redacteur en uitgever bij de Duitse uitgeverijen Hanser, Luchterhand en Suhrkamp heeft Christoph Buchwald een groot aantal Nederlandse auteurs ontdekt en redactioneel begeleid: o.a. Harry Mulisch, Margriet de Moor, Anna Enquist, Marcel Möring en Cees Nooteboom. Al aan het eind van de jaren tachtig (ruim voor het Nederlandse Schwerpunkt op de Frankfurter Buchmesse 1993) slaagde Buchwald erin de Duitse aandacht te vestigen op de Nederlandse literatuur, die in de volgende jaren in Duitsland en daarbuiten een grote bekendheid verwierf. Binnen de Duitse uitgeverswereld heeft niemand zich zo intensief, langdurig en onbaatzuchtig ingezet voor de Nederlandse literatuur.

Ook na zijn verhuizing naar Nederland is Buchwald zich blijven inzetten voor de Nederlandse literatuur in Duitsland – met name als moderator en interviewer. En als mede-uitgever bij uitgeverij Cossee heeft Buchwald zich uiteraard ook sterk gemaakt voor de Duitse literatuur in Nederland – als uitgever van o.a. Bernhard Schlink, Marcel Beyer, Hans Magnus Enzensberger en Silke Scheuermann.

Door zijn kennis van en liefde voor zowel de Nederlandse als de Duitse literatuur en cultuur, neemt Christoph Buchwald een heel bijzondere rol in bij de culturele uitwisseling tussen Duitsland en Nederland.

25 maart 2011: De receptie – Balthazar Krull’s hart zingt maneschijn

2011-03-22T12:49:00.003+01:00

Met: Matthijs de Ridder, David Sneek, Peter Smink
Voordracht: Matthijs de Ridder, Samuel Vriezen, Jeroen van Rooij en Marieke Winkler.

Over Kurt Köhler

In de reeks De receptie presenteert Perdu een avond over Kurt Köhlers Balthazar Krull’s hart zingt maneschijn (1933). Köhler is een van de grootste geheimtips van de Nederlandse letteren. Zijn poëtische proza bezit een grote aforistische kracht, maar is sinds de jaren ’30 van de 20e eeuw nagenoeg vergeten. Dat Köhler begon als avant-gardist, maar eindigde als SS’er heeft daar vast aan bijgedragen, maar zou een herwaardering van zijn werk niet in de weg moeten staan.

Zijn roman Balthazar Krull’s hart zingt maneschijn heeft ook de hedendaagse lezer veel te bieden. Op deze avond biedt Perdu een glimp van de veelzijdigheid van Köhlers teksten, onder andere door de voordracht van zijn werk. Daarnaast wordt Köhler gelezen als Vlaming in een Vlaamse politieke context, maar ook als internationaal auteur, in het kader van de (Oost-) Europese avant-gardistische literatuur. Ook wordt een blik geworpen op de montagetechnieken in zijn werk.

Aanvang: 20:30 uur; zaal open: 20:00 uur
Reserveren kan via via

18 maart 2011; De lezer - Het omgekeerde dichtersgesprek

2011-03-11T23:01:00.002+01:00

Met o.a. Laurens Ham, Stefan Hertmans en Rozalie Hirs.

De Lezer is een reeks poëticale vraaggesprekken tussen een dichter en een geoefende lezer, met één bijzonder kenmerk: het is de dichter die de vragen stelt over zijn eigen werk en de lezer die antwoordt. Dat levert spannende, broeierige en soms ongelooflijke gesprekken op, met een totaal nieuwe insteek en een verrassend poëticaal resultaat. Nieuwe inzichten ontstaan, zowel bij het publiek als bij de dichters zelf. Grenzen worden, tot het uiterste, afgetast: tussen een dichter en zijn werk, tussen lezer en dichter, tussen lezer en gedicht.

De Lezer biedt een wonderlijke interviewformule waarin geen dichtersgesprek hetzelfde is.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren voor dit poëticale vraaggesprek met een totaal nieuwe insteek en een verrassend poëticaal resultaat, waarbij u en passant nog het ontstaan van nieuwe inzichten zult meemaken, om over de tot de tot het uiterste afgetast grenzen maar te zwijgen... reserveren kan via het niet zo spannende en aanmerkelijk minder broeierige webformulier van de Stichting Perdu. Raak daarvoor uw tenen aan.

11 maart 2011: Een avond vol grotesken

2011-03-06T21:52:00.002+01:00

Met: Bernhard Christiansen, Lies Van Gasse, Micha Hamel en Liesbeth Lagemaat.

De wereld is vreemd, niet te vertrouwen en steeds in verandering. Deze zienswijze is misschien wel de enige karakterisering waaronder het fenomeen van de groteske kan worden gevat. Baudelaire dichtte het groteske een primitieve en creatieve kracht toe, Bakthin zag in de groteske de ontwrichtende werking van de volkse lach en Rodenko was van mening dat de grotesken van Van Ostaijens behoorden tot zijn betere werk en een zeldzaam voorbeeld van vernieuwing vormden in het gezapige poëzielandschap van die tijd. Wat is de groteske? Is het een genre? Of een poëtische uiting van een grotesk gevoel? En wat is dan een grotesk gevoel? Hoe ziet een moderne groteske eruit?

Bernhard Christiansen, Lies Van Gasse, Micha Hamel en Liesbeth Lagemaat gaan de confrontatie aan en geven ieder op eigen wijze in woord, in beeld of in muziek invulling aan Een avond vol grotesken.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren kan via het formulier op de website van Perdu.

5 maart 2011: Rumored Place

2011-02-28T21:34:00.005+01:00

Poëzie van Rob Halpern
Met: Rob Halpern, Samuel Vriezen, Frank Keizer

De poëzie van Rob Halpern is lyrisch, fel politiek en vol fysieke passie. Ze bevat echo's van George Oppen en Charles Baudelaire, maar draagt evengoed sporen van het werk van Walter Benjamin. Halpern legt in zijn poëzie een eigen ritme op aan de wereld, dat erop gericht is de condities die haar mogelijk maken en voeden ongedaan te maken. Dat levert nietsontziende, vaak aangrijpende gedichten op, die de grenzen van de lyriek aftasten.

Rob Halpern is auteur van de bundels Rumored place (Krupskaya, 2004) en Disaster Suites (Palm Press, 2009). Samen met Taylor Brady schreef hij Snow Sensitive Skin (Atticus / Finch 2007). De bundel Music for Porn is in voorbereiding. Hij woont en werkt in San Francisco en is actief betrokken bij het Nonsite Collective.

Tijdens zijn eerste bezoek aan Nederland zal Rob Halpern voordragen op de conferentie 'Practicing Theory: Imagining, Resisting, Remembering' van de Amsterdam School of Cultural Analysis (ASCA) op woensdagavond en op zaterdagavond in Perdu, waar hij bovendien in gesprek zal gaan met Samuel Vriezen. Een introductie op zijn werk wordt verzorgd door Frank Keizer. Ook zullen zijn gedichten in vertaling klinken.

Voor meer informatie over de conferentie, die vrij toegankelijk is voor publiek, zie: http://www.hum.uva.nl/practicing-theory

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveringen kunnen ingetikt worden op het formulier dat tevoorschijn komt als u uw computer hier laat doorlinken naar de website van Perdu.

25 februari: Effectief weigeren

2011-02-21T22:44:00.004+01:00

Het programma van deze avond is effectief geannuleerd. Perdu hoopt op een datum in de nabije toekomst het programma alsnog doorgang te laten vinden.

Over 'Civil Disobedience' van H. D. Thoreau

Met Astrid Lampe, Willem Schinkel en Robin Stokrom.

In 1846 bracht de Amerikaanse dichter, schrijver en essayist Henry David Thoreau een nacht in de gevangenis door. Zijn misdaad: belastingontduiking. Hij had geen belasting betaald omdat hij weigerde de staat Massachussetts te steunen, die in zijn ogen fundamenteel onrechtvaardig was wegens zijn positie inzake slavernij en medeverantwoordelijkheid voor de Amerikaans-Mexicaanse oorlog. De gevangenneming zelf duurde maar kort omdat de volgende dag een familielid het verschuldigde bedrag voldeed, maar in 1849 publiceerde Thoreau het essay "Resistance to Civil Government", beter bekend als "Civil Disobedience". Met dit essay en de stevige stellingnames over weigering van staatsonrecht kreeg Thoreau in de loop der jaren grote invloed op het politieke denken, en werd hij een belangrijk inspirator voor veel verzetsbewegingen. Het is vooral die publicatie die zijn eerdere verzet effectief maakt als kritische positie.

De kwestie van burgerlijke ongehoorzaamheid en onrechtvaardige overheid is altijd actueel gebleven. Over het eerste is in Nederland de laatste jaren discussie geweest (denk aan de Duyvendak-affaire); en er heerst nu een regering die in veler ogen moreel onaanvaardbaar is. Reden om opnieuw terug te grijpen op Thoreau's tekst en het thema dat hij erin aansnijdt.

Is heden ten dage een dergelijk verzet nodig? Is het mogelijk om in een verondersteld permissieve liberale maatschappij te weigeren mee te doen, en hoe? En op welke manier kan zo'n weigering überhaupt waarneembaar worden binnen het maatschappelijke discours, en zijn potentie als kritische daad actief ontplooien?

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via de webpagina van Perdu, alwaar een reserveringsformulier.

Wat is er?

2011-02-21T02:43:00.002+01:00

Het prachtige 'Wat is er?', dat Han van der Vegt schreef voor de avond 'Er is in Perdu' (en voor Hans Kloos) staat momenteel online op De Contrabas.

Wat is er?

Voor Hans Kloos

Voordat er de wereld was, was er niet.
Er wolkte geen stof.
Er krulde geen licht.
Er steeg door de brei van erts en bloed een luchtbel op.
Er was niets.

[meer]

18 februari 2011: Er is in Perdu

2011-02-16T22:51:00.005+01:00

Een avond rondom 'er'.

Met o.a. Jules Schoonman, Ilse van Rijn en Bram Graafland.

We gebruiken het woord 'er' aldoor in ons taalgebruik maar zien hem dikwijls over het hoofd. Wat kunnen we ons voorstellen bij het woord en belangrijker nog: zijn er overeenkomsten in onze verbeelding die we kunnen maken van het woord?

Perdu geeft een ode aan het woord 'er' op vier verschillende manieren. Wij vroegen aan een acteur wie er eigenlijk is. Wij vroegen aan een schrijver wat er is. Een architect legde we de vraag voor waar er is en aan een taalfilosoof waarom er is.

Vier verschillende kennismakingen met het kleine woord.
Er zal in Perdu zijn mits u er ook bent.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren met twee erren kan via de website van Perdu met één r. Klik op deze R

11 februari 2011 - Paul Bogaert & de Slalom soft Live

2011-02-07T22:03:00.007+01:00

Met: Paul Bogaert, Kristien De Proost, Ken Rumes en Jeroen van Rooij
Productie: Het Beschrijf Brussel

De gedichten uit de Slalom soft, de laatste bundel van Paul Bogaert, kunnen ook gelezen worden als één lang, dramatisch gedicht. Insinuerende vragen, vage antwoorden en ongemakkelijke gedachtewisselingen zijn ideaal materiaal voor een integrale opvoering. Een introductie, enkele stemmen, een tekstprojectie en een paar geluiden, meer is er niet nodig voor een benauwende rondleiding in duffe kantoren en een subtropisch zwemparadijs. Waarin de Westerse werkmens genadeloos en regelrecht wordt uitgekleed.

de Slalom soft werd bekroond met de Herman de Coninckprijs 2010 en genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2011.

Aanvang 20:30 uur, deur open 20:00 uur.
Reserveren kan via de webstek van Perdu, u kunt hier klikken voor het reserveringsformulier.

Denkbilder: Draaideur

2011-02-02T11:26:00.004+01:00

Tijdens de avond 'Moderne Denkbilder' (29 oktober 2010) werden de mogelijkheden, de actualiteit en de kracht van deze complexe, kritische tekstvorm verkend. De inleiding verzorgd door Marije Koens, en de Denkbilder van Johan Herrenberg, Marc de Wilde, Sake van der Wall en Lucas Hüsgen stonden al online. Het werk 'Draaideur' van Daniël Rovers (tekst) en Lonneke de Groot (beeld) is nu ook op de website geplaatst.

4 februari 2011: Vers van het Mes - aflevering 20

2011-01-31T20:40:00.005+01:00

Met: Bernke Klein-Zandvoort, Maartje Smits, Catharina Teijema en Marieke Winkler

Voor de twintigste keer presenteert Perdu onder de noemer Vers van het Mes een aantal nog niet gedebuteerde dichters uit Nederland en Vlaanderen: Bernke Klein-Zandvoort, Maartje Smits, Catharina Teijema. Vers van het Mes is geen poetry slam, geen open podium, geen wedstrijd. De deelnemers krijgen de tijd en de gelegenheid zich uitgebreid te presenteren. Dit doen ze middels poëzievoordrachten en het uitspreken van een kleine poëtica over hun werk, het poëzielandschap en hoe ze zichzelf daarin zien. De avond wordt afgesloten met muziek van Marieke Winkler.

Aanvang 20:30 uur; zaal open: 20:00 uur.
Reserveren kan door te klikken op het.

Kregting over Rein Bloem

2011-01-20T18:03:00.005+01:00

Bij de avond rond Rein Bloem naar aanleiding van het verschijnen bij uitgeverij Perdu van Lees dat en herlees dat, de bundeling beschouwende teksten van Bloem, samengesteld door Lucas Hüsgen, sprak o.a. Marc Kregting over zijn bewondering voor Bloem als iemand die als geen ander kan enthousiasmeren. De voordracht is nu terug te lezen op zijn blog en hieronder.

‘Weinig badwater ging verloren’

Anderhalve maand geleden had Huub Beurskens een posting over J.H. Leopold. Met een technische kritiek brak hij diens poëzie, blijkbaar door dichters én letterkundigen gewaardeerd, in mootjes. Een opsomming van wikkend becommentarieerde details moest bewijzen dat Leopold zowel niet kon incanteren als verbeelden. Hierop kwam een intense reactie van de poëzieblog De Contrabas. Daar werd met geen woord gerept over Leopold, laat staan over diens gedichten, en met veel woorden over determinanten bij Beurskens in verband met zijn integriteit aangaande recente affaires die slechts de website zelf leken aan te belangen. Toch trof me tussen alle roodkonigheid een half hoofdzinnetje, dat een observatie van een Dritte im Bunde op het sociale netwerk Facebook citeerde: ‘Deze poëzie verweert zichzelf wel’.
Mij interesseert dit idee, omdat het appelleert aan een utopie. Dit althans wanneer ik geloof hecht aan een stelling, die ik enige tijd geleden lanceerde maar die eerlijk gezegd door weinigen wordt onderschreven: dat uitgevers hun boeken te weinig van binnenuit kennen om ze adequaat te kunnen introduceren bij potentiële lezers. Ik vrees dus dat voor wie het genre een warm hart toedraagt alle poëzie, inclusief die van Leopold, openbaar moet worden gelezen en herlezen, en in die simpele hobby bijna beschermd als een opgejaagd dier. Dat er, om eens een geduchte term te gebruiken, content aan moet worden verleend.
Als er iemand daartoe in staat is, dan toch wel Rein Bloem. Dit blijkt andermaal uit de selectie Lees dat en herlees dat, waaraan Perdu haar naam heeft mogen verbinden maar die ongetwijfeld is gefinancierd door alle uitgevers van de Lage Landen wier backlist de afgelopen veertig jaar door Bloem, overigens ook door zijn vertalingen, bij elke denkbare doelgroep onder de aandacht is gebracht. Specifiek over één gedicht van Leopold schreef hij bijvoorbeeld een kort artikel voor Raster in 1998 en daarover vertelde hij destijds ook op de radio.
Wel dekt het werkwoord ‘vertellen’ niet wat Bloem deed en waarom hij tot een van mijn helden behoort. Enthousiasmeren: dat is wat hij deed. Tegelijk verrichte hij met het artikel een knappe prestatie binnen de tak van sport die sinds onheuglijke tijden met de spelregels zit te hummelen en die de neerlandistiek wordt genoemd. We horen Bloem niet over Leopolds uitgeversperikelen en zijn strategieën een plaats in het bestel te krijgen, noch over de poëtica die uit Leopolds beschouwingen te destilleren valt, noch over de kritische ontvangst toen en nu van zijn teksten, noch over zijn ouders en geliefden of over de drukgeschiedenis, noch over de maatschappij en Leopolds engagement daarmee.
Nee, voor al die belangwekkendheden heeft Rein Bloem het te druk. Hij houdt zich namelijk bezig met lezen van de tekst die hij onder handen heeft en met verklaren waarom er staat wat er staat. Zo behandelt hij, misschien nog net wat meer op de vierkante millimeter dan Beurskens, een puntkomma, een aantal lettergrepen, een pars pro toto, een enjambement, een rijm, een neologisme, een herhaald voorzetsel, een hoofdletter en een verledentijdsvorm.
Literatuur is in de eerste plaats een bijzondere vorm van taalbehandeling. Niet voor niets noemt Bloem in dit stuk zijn leermeester Wytze Gerbens Hellinga. Deze heeft, samen met H. van der Merwe Scholz, in 1955 een volgens mij cruciale bijdrage geleverd aan de neerlandistiek: Kreatiwe analise van taalgebruik. Prinsipes van stilistiek op linguistiese grondslag. Maar Bloem zou Bloem niet zijn wanneer hij van Leopold geen ander gedicht behandelt dan zijn leermeester het tot tranen toe had gedaan. Wel besprak Bloem van Leopolds ‘Schepen liggen er’ alleen al de eerste twee regels naar eigen zeggen uitentreuren in lezingen, essays en lessen. ‘Schepen liggen er, pats daar liggen ze. Een normale zinsbouw zou die onmiddellijkheid niet veroorzaakt hebben. Concreter kan het niet, ware het niet dat wij, volop aanwezige toeschouwers, tegelijkertijd buitengesloten worden, we weten immers niet waar we zijn’.
Hellinga, niet direct herinnerd om zijn scheutigheid, is ook degene geweest die aan de jonge Bloem na een mislukt examen een boek gaf van ene Mallarmé, met de tekst ‘Un coup de dés jamais n’abolira le hasard’ die volgens de oudere Bloem aan de basis staat van een precaire, desgewenst wit te noemen traditie in de Lage Landen.
Het Leopoldstuk is niet helemaal representatief voor Bloem. Sporadisch begaf hij zich in het mijnenveld van auteursintenties en biografische anekdotes. Dat waren de voor mij wat minder aantrekkelijke kanten aan Bloems exploraties, die wellicht zijn opgevat als pushing van een poëtica of exclusiviteitsbeding van een auteur. Ik denk niet dat die diagnose op waarheid berust, maar ontwaar wel tekens die in de richting kunnen wijzen, met name Bloems legitieme constatering dat door het venttijdschrift Forum ‘de ontwikkeling van de Nederlandse poëzie (kunst en misschien wel samenleving) met vijfentwintig jaar vertraagd’ is.
Bloem pleegde dus ook inhaalmanoeuvres, waarmee het besef rijst van zowel hun urgentie als hun soms roekeloze haast. Mij lijkt het daarom vruchtbaarder zijn pleidooien te bezien in hun functie en effect, omdat de literatuur die ze willen dienen kennelijk niet meteen toegankelijk is. Bloem wil niet alleen ‘de mythe van moeilijk’ ontkrachten, hij wil bovenal – en daar is-ie weer – enthousiasmeren door anderen uit te nodigen mee te doen. Dat zeg ik zo expliciet omdat aan enthousiasmeren nog een kantje zit, dat Rein Bloem verre van zich heeft weten te houden: het wijzen op de eigen voortreffelijk- en ruimhartigheid, en lezers daarmee impliciet op hun dom- en beperktheid.
Dergelijk egogebonk of fanatisme kent Bloem niet, hij probeert de lezers zich juist even te laten concentreren om een kader af te leggen, door in altijd montere taal een logica op te zetten die even complex is als een goochelaar die een truc vertoont. Zelf beweerde Bloem: ‘Ik ben nu eenmaal minder uitbundig, meer van het verstandelijke zou je zeggen. Maar van alle manieren om te zeggen dat je van iets houdt, is dat er ook een’. Kortom, zulk enthousiasme is niet eens eng. En voor alle duidelijkheid, wereldvreemd wordt de kunsttaal er volgens Bloem evenmin van, getuige zijn observatie tijdens het lezen van Van Ostaijen: ‘Poëzie verlegt de horizon, transponeert de zichtbare werkelijkheid zonder die geweld aan te doen; integendeel, die werkelijkheid blijft voor ogen staan, maar krijgt een nieuwe dimensie’. Zijn eigen werkzaamheden daarbij schaart Bloem in het Leopoldartikeltje niet onder de analyse, maar onder de kanttekeningen.
Tot slot is mijn fascinatie precies door dit stuk gewekt omdat Rein Bloem bekent dat Leopolds Verzen 1897 behoorde tot het talloze dat hij op twintigjarige leeftijd had gelezen, ‘een stortvloed van gedichten’. Het mooie is dat die hem blijvend hebben bepaald, ‘weinig badwater ging verloren, ik put er nog dagelijks uit’. Dit verklaart meteen Bloems soms idiosyncratische wendingen in een betoog, als hij schijnbaar vanuit het niets een verwijzing op touw zet naar een bron uit een andere era en taal: het kunststuk van dienst draagt hij, in een lichamelijke intertekstualiteit, sinds zijn adolescentie met zich mee.
Dit vind ik razend knap. Vooral omdat het iets ongelooflijks heeft zich professioneel bezig te houden met poëzie. Sporadisch is mij dat overkomen, momenteel ook weer – en ik heb me daar altijd bespottelijk bij gevoeld. Ik lees nu veel non-fictie tegenover al die gedichten, om de actualiteit niet te vergeten. Maar Rein Bloem laat zien dat dit onzin is, snobisme waarschijnlijk. Hij toont in en met zijn schrijven wat het is, leven met literatuur. Dan gaat het dus om ervaring, bijvoorbeeld bij een gedicht ‘dat deze tekst op mij werkt alsof ik er zelf bij ben geweest, ik heb iets onmogelijks gezien en ademloos genoten van niets’. Daar is niks elitairs aan. Ik geloof Bloem als hij van zichzelf zegt dat hij altijd leest alsof hij 10 tot 14 jaar was.
Bloem bewijst ook dat Leopold geen moeilijke dichter was, net zo min als Faverey en Ouwens dat volgens hem waren. Dat Bloem, onder de vlag van drie decennia oude polemieken, nog altijd wordt weggezet als apologeet voor een beperkt aantal hermetici, vind ik triest. Omdat dit dus niet rijmt met zijn beleving van literatuur. En voor de volledigheid, hoewel ik snap dat beeldvorming bitter weinig met feiten uitstaande heeft, herinner ik er even aan dat Bloem warme pleidooien hield voor werk van heel andere, voor mijn part dan toegankelijk te noemen dichters, zoals Chris Honingh en Philip Ingelse.
Die open mind is wellicht mede in de hand gewerkt door de diversiteit van de teksten zelf. Als dat zo is, dan heeft kunst een functie, een verkwikkend effect zou ik moeten zeggen, en dus een rendement. Rein Bloem heeft content verstrekt, aan auteurs, aan uitgeverijen, aan lezers en, gelukkig maar, aan zijn eigen leven en dierbaren. En doordat zijn stukken openbaar zijn, wordt die content gedeeld ten bate van een gemeenschap die zo groot kan zijn als ze zelf wil. Misschien is dat toch goed om in het achterhoofd te houden, in tijden dat regeringen boven kunsten staan te zwaaien met kaasschaven die lijken op harakirizwaarden.

Toespraak voor Stichting Perdu, Amsterdam, 5-11-2010

27 januari 2011 - 30+30 Dichtersmarathon

2011-01-19T00:07:00.004+01:00

Met: Maartje Smits, Ton van 't Hof, Martijn Teerlinck, Marlene van Niekerk, Vicky Francken, Dennis Gaens, Lieke Marsman, Jeroen van Rooij, Anne Becking, Mark van der Schaaf, Annelein Pompe, Mowaffk Al-Sawad, Annemieke Gerrist, Bernke Klein Zandvoort, Peter van Lier, Vincent Verhoef, Emile den Tex, Nanne Nauta, Jan Willem Anker, Gert de Jager, Maria van Daalen, Thomas Möhlmann, Miek Zwamborn, Mischa Andriessen, Iris Brunia, Ben Zwaal, Roos van Mierlo, Martijn den Ouden, Henk van der Waal e.a.

Het aantal plaatsen is zéér beperkt. Zonder reservering geen toegang

Dat poëzie niet moeilijk is, bewijst Perdu jaarlijks op Gedichtendag. Niet door zich op die dag te beperken tot de eenvoudigste poëzie, maar juist door de poëzie in al haar diversiteit aan te bieden op een manier die vooral de nieuwsgierigheid prikkelt. Podiumbeesten en prevelaars, anekdotici en hermetici, vaklui en avonturiers, groentjes en grijsaards: ze staan naast elkaar en door elkaar op deze nieuwe editie van de 30 + 30 Dichtersmarathon. Zestig zeer uiteenlopende dichters komen in ongeveer tweeënhalf uur in een onverbiddelijk ritme voorbij.

Het concept is uitermate eenvoudig: dertig Nederlandse dichters lezen elk drie gedichten voor: twee van henzelf en één van een zelfverkozen collega uit het buitenland. Bij het voorlezen wordt de poëzie niet onderbroken door aan- of afkondigingen, bio- of bibliografische informatie of entr’actes en intermezzo’s. Zo kan de aandacht van de luisteraar zich volledig op de poëzie zelf richten, die zich aan hem presenteert als een constante stroom in een onverbiddelijk ritme van ruim tweeënhalf uur.

Wiens aandacht toch even verslapt, haakt zo weer aan bij de eerstvolgende dichter. Een uitstekende gelegenheid om je onder te dompelen in poëzie uit Nederland en de rest van de wereld.

Aanvang: 19.45 uur; zaal open: 19.00 uur

Reserveren via de webformulier op de site van Perdu, klik voorzichtig hier

17 december 2010: ' Do you feel it too?'

2010-12-13T23:02:00.005+01:00

Een nieuw ervaringsparadigma in de maak

Met Joost de Bloois, Aetzel Griffioen, Jonas Staal en Nicoline Timmer

In de filosofie, de literatuur en de hedendaagse kunst zijn stappen ondernomen de postmoderne kritiek en ervaringsstructuur te doordenken. Een nieuw ervaringsparadigma lijkt daarbij in de maak: de constructie van een ‘gedeelde ervaringswereld’ en de constructie van een zelf in relatie tot de ander. Circulerende sleutelwoorden zijn intersubjectiviteit, inter-esse, intermedialiteit, interculturaliteit (kortom een ‘tussen’), alsook emphatie, oprechtheid, kwetsbaarheid en verbondenheid.

Zo signaleert literatuurwetenschapper Nicoline Timmer in haar boek Do You Feel It Too? The Post-Postmodern Syndrome in American Fiction at the Turn of the Millennium dat schrijvers zoals David Foster Wallace, Dave Eggers en Mark Danielewski in hun werk een nieuw relationeel, zelfbeeld creëren. Filosoof Henk Oosterling pleit in zijn boek Woorden als Daden voor een relationele filosofie en discoursomslag waarin basisconcepten als relatie, reflectie, verantwoordelijkheid en interesse centraal staan. Hedendaagse kunstenaars onderzoeken de verbintenissen die tekst en beeld, en tijd en ruimte in verschillende vormen van expressie onderling aangaan, aldus curator en kunstcriticus Nicolas Bourriaud in zijn Altermodern Manifesto. Beeldend kunstenaar Jonas Staal hekelt in zijn werk Tegen Ironie, gemaakt met schrijver Vincent van Gerven Oei, de ironie als opzettelijke strategie om vanaf veilige afstand ongebonden kritiek te leveren. Hij pleit voor stellingname en met open vizier positie innemen in verbondenheid met het complexe netwerk dat onze samenleving is. Illustratief voor zijn kunstenaarschap.

Perdu onderzoekt het nieuwe ervaringsparadigma met literatuurwetenschapper Nicoline Timmer, kunstenaar Jonas Staal, filosoof Aetzel Griffioen en literatuurwetenschapper en cultuurcriticus Joost de Bloois. Zij zetten de geschetste ontwikkelingen nader uiteen en gaan met elkaar in gesprek over vragen als hoe die ‘gedeelde ervaringswereld’ en ‘relationele zelfbegrippen’ in de verschillende voorstellingen eruit (kunnen) zien. Welke overeenkomsten en verschillen treffen we aan? Ligt er ruimte voor agency in besloten? Op welke wijze wordt een oprecht verbinden mogelijk gemaakt. Is de nieuwe ervaringswereld levensvatbaar in de postmoderne laat-kapitalistische wereld van vandaag?

Wat valt hier nog aan toe te voegen? Het wordt ongetwijfeld reuzegezellig!

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reservereren voor dit ervaringsparadigma in de maak... nee, dit nieuwe ervaringsparadigma in de maak kan via het webformulier op de site van Perdu.

Geistertrio: Denkbild van de hand van J.Z. Herrenberg

2010-12-09T22:00:00.004+01:00

Op 29 oktober nodigde Perdu een achttal dichters en denkers uit om een hedendaags Denkbild te schrijven. Onder hen ook Johan Herrenberg, die het stuk Geistertrio vandaag publiceerde op zijn Herrenblog. Het stuk lees je hieronder.

Geistertrio

I.

De macht kan niet zonder reclame voor haar aanwezigheid, geen god zonder doorgeefluik. Alle jongetjes in voetbalshirt zijn priesters die betalen voor de beeldpreek die ze zelf houden. De heilige van toen is de superster van nu, en belichaamt in optima forma de waarheid die de macht nodig heeft ter verhulling van haar leugen. Geile girlpower is wel het slimste masker totnogtoe van het eerbiedwaardige patriarchaat. En blank is zelfs nog de kleurigste regenboog. Heilige en superster scherpen ons in wat we van de macht belangrijk moeten vinden – goedheid toen, roem nu. De goedheid is de triomf van de deugdzaamheid, waarin de Kerk nooit uitblonk. De roem is de triomf van de totale zichtbaarheid, waar de macht juist in het donker huist. Zij heeft haar koude dode lichaam geheel gesluierd en dwingt alle leven tot naaktheid, het blote niksie. We moeten te allen tijde worden gezien, ook voor het misdaadprogramma. De macht werft dus altijd met de keerzijde van wat ze beoogt, vervolgt altijd datgene wat ze zelf is en kraait dan dat de vijand is verslagen. En daar offert ze miljoenen aan op. Geen beter bewijs van haar vitaliteit dan de vernietiging. De macht is de bescherming, indien we gehoorzaam zijn, tegen de dood die ze ons ontijdig aan kan doen – een dialectische en waarlijk maffiose protection racket.

II.

Ik droom dat het donker is. Ik kom van de Ten Katemarkt, samen met een man die beweert dat het gedaan is met de revolutie. Als ik zeg dat ik daar anders over denk, lacht hij alleen maar en loopt door. Ik arriveer bij de portiek van Hasebroekstraat 20, het thuis van mijn eerste veertien levensjaren. Een moeder en twee kinderen moeten er ook zijn. Ik open de deur en laat hen voorgaan in de donkere gang. Er hangt een vreemde, licht verschaalde lucht en op de grond liggen snippers van kranten. Ik zie een kat, de al decennia dode Poppie, en concludeer dat hij de kranten verscheurd moet hebben. De moeder en de twee kinderen zijn intussen al de trap opgegaan. Ik roep: ‘Het is hier wel erg donker!’, en rek me uit naar een knop die zich plotseling vlak boven mijn hoofd bevindt – geen licht. Twee katten zie ik nu, ze hollen de oude, houten trap op. In de duisternis ga ik achter ze aan, naar boven. De moeder en de twee kinderen, meen ik zeer zeker te weten, zijn op eenhoog. Ik buig met de trap mee, naar rechts, en zeg: ‘Nou, het licht wil niet aangaan, misschien volgende keer beter!’ De vrouw, niks dan haar gestalte, haar gezicht onzichtbaar, draait zich om met een kort en smalend ‘Ha!’ en staat dan vlak voor me. Ik voel haar koude adem, en haar twee duimen, in mijn keel.

III.

Schepper is het oudste beroep van de mannenwereld. Mooie tijden, waarin een half-negentiende-eeuwse, nog maar half-doorgerationaliseerde wereld je emblematische epifanieën kon geven. We leven in een ontnuchterend geheel van honderdduizenden beslissingen. In onze gemaakte wereld ontstaat niets zomaar en mag ook niets zomaar bestaan. Ruimte is geld. De boompjes zijn gewild, weten hun plaats, rillende kinderen. De werkelijkheid ‘betrap’ je amper, ze is permanent ‘in project’ en je struikelt over de tekentafels, wordt bebeukt door de al dan niet geslaagde vlagen van brainstormsessies. De waterwolf van toeval en spontaniteit wordt dagelijks bevochten. Planning heeft de 'landjes', de stukken nog oningevulde leegte tussen de huizen waar de kinderen konden spelen, uit de buurten verdreven. De zwerfhonden zijn verdwenen. En het geluid van een paard-en-wagen in de straat, op weg naar een stal aan de Kostverlorenkade. Nog verkopen zwervers krantjes met de blijde boodschap van hun dakloosheid. Zo helpt cosmetica het verminkte gezicht. Maar ook de armoede zal verhuizen, desnoods onder de groene zoden, de goedkoopste sociale woning. Wie de tekst van de westerse werkelijkheid nu deconstrueert, reconstrueert teams en intenties. ‘Publieke ruimte’ wordt allengs synoniem met ‘gemonitord interieur’. Alle wegen leiden naar stilstand en transactie. Het voetgangersgebied is tippelzone, de bepollerde straat één lokkende kleefstrip van party’s, braderieën, evenementen en terrassen, beveiligd. Door de autoluwe kernen circuleert eindeloos het geld, rollen de burgeroogbollen omhoog naar vervoering, verlichting en geluk. Maar de wenkende hemel is satellieten en afval. En de stad, trillend van actie als een liefdesnest, is een kunstig ervaringenweb, volbevliegd, in de open poort van de dood. Haar toekomst ligt nog slechts in haar goed bereikbare verleden.

CODA

Het westen, vergrijzend en verstard, blondeert zich en voert zijn eenoog blauwe pillen. Godvorm en Geldvorm, twee blinde reuzen, strompelen stampend over de Aarde, met grote vreze. Daagt er nog iets in het verre oosten? The dream is over. En de nieuwe eeuw ontmaskert de bodemloze macht, brengt ons eindelijk de mens, of een mislukte soort zijn geheel verdiende niets.

De toekomst van de planeet is bruin.

10 december 2010: De plaats van de dichter

2010-12-06T01:10:00.009+01:00

Over het dichterschap van Marlene van Niekerk

Met Marlene van Niekerk, Rosemarie Buikema en Alfred Schaffer.

‘De plaats/rol van de romanschrijver en de roman is een plaats van veranderlijkheid, marginaliteit, vervreemding, subversie ten opzichte van de taal en het denken en de praktijken van de status-quo’, aldus de Zuid-Afrikaanse auteur Marlene van Niekerk in een brief aan Rosemarie Buikema (DW B, 2007).

Een omschrijving die dankzij geprezen romans als Triomf (1994), Agaat (2004) en Memorandum (2006) niet onbekend zal klinken.

Zou diezelfde rol weggelegd zijn voor Sprokkelster (1977) en Groenstaar (1983), de onvertaalde poëziebundels waarmee Van Niekerk oorspronkelijk debuteerde? Hoe zit het met haar poëzie? Welke plaats kunnen we haar rol als dichter toekennen? In Nederland is er tot op heden te weinig aandacht besteed aan Van Niekerks dichterlijke praktijken.

In Perdu willen we haar poëzie bij een groter publiek introduceren. Wat gebeurt er in haar poëzie? Welke plek neemt de poëzie in haar oeuvre in? Hoe verhouden haar gedichten zich tot Zuid-Afrika? Hoe kunnen we haar rol als dichter karakteriseren?

De avond wordt geopend met een inleiding, verzorgd door Rosemarie Buikema, hoogleraar en regio-ambassadeur van Zuidelijk Afrika van de Universiteit Utrecht. Alfred Schaffer, dichter en redacteur, zal in gesprek treden met Van Niekerk, onder andere over de verhoudingen tussen haar poëzie en haar romans, over haar rol als dichter en romanschrijver. Van Niekerk zal de avond afsluiten met voordrachten uit haar poëtische werk.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveringen via het webformulier op www.perdu.nl

Samuel Vriezen over De Ja-sprong

2010-12-03T16:19:00.001+01:00

Op 26 november organiseerde Perdu een ontmoeting tussen Anna Tilroe, Joost de Bloois, Merijn Oudenampsen, Jonas Staal en Samuel Vriezen. Ter discussie stond het manifest De Ja-sprong - Naar een nieuwe vitaliteit in de kunst, waarin Tilroe zich keert tegen de commercialisering in de kunstsector. Ze gaat erin op zoek naar de wenselijkheid en mogelijkheden van fundamenteel subversief verzet in artistieke uitingen.

Hieronder is de bijdrage van Samuel Vriezen te lezen.

Toen ik De Ja-sprong van Anna Tilroe had gelezen dacht ik twee dingen.

Ten eerste: wat een zegen, dat ik werk in velden waar de markt zeer, zeer klein is. Ik ben dichter en componist, in beide gevallen werkzaam in betrekkelijk obscure uithoeken. En ter ondersteuning heb ik tal van nevenfuncties gehad: pianist, performer, redacteur, concertorganisator, essayist, criticus, curator. In zowel de poëzie als in de kamermuziek die me interesseert lijkt de markt een heel bescheiden factor. Wat niet wegneemt dat er ook hier sprake is van machtsverhoudingen en van een kunstpolitiek, natuurlijk. Maar ze werkt niet in de eerste plaats via een markt, via investeerders, via sheiks en foute kapitalisten die ik absoluut op mijn hand moet zien te krijgen. De belangrijkste politieke vraag waar ik steeds mee geconfronteerd wordt is: welke mensen ken ik die ik enthousiast kan krijgen om mee te doen aan een goed idee?

Mijn economie lijkt dus heel anders te werken dan de bijna totalitaire markteconomie van de kunstwereld zoals Anna Tilroe die schetst. Charles Bernstein, een van de belangrijkste experimentele dichters en essayisten in de Verenigde Staten, beschrijft de economie van de poëzie als volgt:

The economy of poetry is antipathetic to profit, it’s a “negative” economy. As James Sherry once remarked, if you take a sheet of plain white paper, perhaps it’s worth a penny, but if you write a poem on it, it’s worth nothing. It can no longer be sold. But, then again, that nothing is worth quite a lot. You’ve created negative value. Put a different way, that just shows that there are different kinds of economies and that poetry is an exchange economy.

Wat er geruild wordt is poëzie. Dichters leveren elkaar continu een negatieve waarde. En deze zeldzame, negatieve waarde gebruiken ze voor de fabricatie van objecten die vrijwel nooit grote beleggingswaarde gaan vertegenwoordigen. Ze richten bijvoorbeeld uitgeverijtjes op en tijdschriften en organiseren evenementen in lokale kroegen of theaters. Ze schrijven essays over elkaars werk, waarmee ze alleen maar meer negatieve waarde produceren.

Het belangrijkste punt voor mij is dat in mijn wereld productie, organisatie en receptie een nauwer circuit lijken te vormen dan in de wereld die Tilroe beschrijft. Veel dichters zijn op een bepaald moment van hun leven ook recensent of redacteur. Dat geldt ook voor de manier waarop ik mijn componeren steeds weer blijk aan te pakken. De stukken die ik schrijf vereisen vaak eigen vormen van organisatie van uitvoerenden of zijn specifiek gedacht voor alternatieve podia, waardoor ik met enige regelmaat weer opnieuw ensembles samenstel, zelf concerten organiseer of als uitvoerder optreed in eigen werk of dat van collega's.

*

Het tweede wat me opviel aan De Ja-sprong was de nadruk op interpretatie, op het verhaal van de kunst, als sleutel tot haar politieke werking. Kort gezegd geeft Tilroe een meeslepend portret van een door de markt beheerste kunstwereld, waarin marktwaarden en machtsposities bepalend zijn voor de waarde van de kunst. Om hier verzet tegen te kunnen bieden pleit Tilroe voor een hernieuwde inzet van met name critici en van de musea. Deze moeten de positie van de kunst versterken; de critici kunnen dat doen door "erop te wijzen dat goede kunst altijd in verband staat met morele vraagstukken, levensbeschouwing en verantwoordelijkheidsgevoel", en het museum door de kunst te voorzien van een rijke en dynamische discursieve context, een "voorraadkamer van verhalen, wachtend op vertellers die zich willen inleven in wat gelijk opgaat met hun eigen verhaal of eraan voorafgaat, om beter te begrijpen hoe het zover heeft kunnen komen." Als deze rollen weer vervuld worden dan zal de markt, volgens de laatste zin van het boekje, niet meer sturend maar volgend worden.

Dat is een optimistische gedachte waarvan de precieze uitwerking me eerlijk gezegd een beetje abstract is gebleven, waarschijnlijk omdat er niet nader op de morele positie van de kritiek en het museum an sich wordt ingegaan of op morele posities überhaupt. Maar wat me nu het meest interesseert is hoe de politieke werking van de kunst, haar mogelijkheid om verzet te bieden tegen de markt, niet uit de kunstproductie zelf moet komen, maar uit de manier waarop de gemeenschap de kunst leert lezen (met dank aan criticus en museum). De politiek van de kunst gaat kennelijk niet via haar productie maar via hoe we haar decoderen. Anders gezegd: kunstpolitiek is hier geen politiek van presenties, maar van representaties.

Deze opvatting van politiek lijkt niet vreemd te zijn in de beeldende kunstwereld. Zo vond ik het intrigerend om een vergelijkbare opvatting van politiek tegen te komen bij Jonas Staal, die zich eerder in NRC tegen de kunstpolitieke opvattingen van Tilroe had gekeerd. In een gesprek met collega-kunstenaar Harmen de Hoop zegt Staal bijvoorbeeld: "Politiek gaat over de wijze waarop je je met je idealen verhoudt tot de wereld om je heen. Specifieker nog gaat het over de vraag hoe je je idealen ten opzichte van anderen vertegenwoordigt. Voor mij is kunst het instrument voor die vertegenwoordiging. Om deze reden beschouw ik mijzelf als een politiek kunstenaar." [mijn cursivering, SV]

Ik vind dat opvallend, omdat in mijn opvatting de politieke processen beginnen vooraf aan de representatie. Voor de representatie is er presentie. Voor de interpretatie is er al een groep, het begin van organisatie. Elke politieke geste houdt in dat je ergens voor gaat staan, maar dat betekent vooral ook dat je ergens gaat staan. Politiek handelen is zeggen: Wij zijn hier en we zijn bereid.

Dat betekent ook dat ik andere nadrukken leg als het gaat om het politieke in de kunst. Van de kunst wil ik niet in de eerste plaats weten op welke manier ze speelt of breekt met verhalen en symbolen, maar hoe ze mensen organiseert, in beweging zet en samenbrengt. En dat laatste bedoel ik niet symbolisch, maar letterlijk; niet in een abstracte toekomst, maar hier en nu. Ik doe bijvoorbeeld op dit moment mee aan de lezing van de One Million Years-boeken van On Kawara in het Stedelijk Museum, waar steeds twee mensen (een man en een vrouw) afwisselend een aantal totaal onbegrijpelijke jaartallen uit het verre verleden of de verre toekomst opleest. Ik beschouw dit als een politiek werk, maar het politieke heeft volgens mij nauwelijks iets te maken met enige vertegenwoordiging of verhaal. Het werk is immers nagenoeg betekenisloos, niemand weet waar die jaartallen voor staan of wat er toen is gebeurd, dan wel of de mensheid tegen die tijd nog bestaat. En toch is het oplezen een simpele vorm van speculatieve politiek. Op volstrekt toevallige gronden worden steeds twee mensen en wellicht enkele bezoekers samengebracht. Dat is één propositie, één van de vele mogelijke modellen voor menselijke coëxistentie. De representatieve betekenisloosheid van dit werk werkt zelfs als een weldadig geweld, die het paar juist de maximale vrijheid geeft om zich tot de absurde dwang van de situatie te verhouden. De politieke situatie van het lezen van On Kawara is maar kort werkzaam maar ze is in die tijd wel degelijk volkomen reëel, en zou wellicht zelfs een model kunnen vormen voor weer andere manieren waarop mensen zich kunnen organiseren.

Ik ervaar het lezen van die jaartallen met steeds een andere dame bovendien als iets muzikaals. En dat is niet gek, en wijst ook misschien op de achtergrond van het verschil tussen mijn opvatting van het politieke en de opvattingen die ik bij Tilroe en Staal lees. Immers, het maken van een concert is niets anders dan het organiseren van mensen. In mijn muziek interesseert weinig me zo sterk als het ontwerp van de gezamenlijke verantwoordelijkheden van de musici, en/of van het publiek. Wellicht gaat dit verschil terug op een diep verschil tussen de media. De beeldende kunst immers is geneigd te denken vanuit objecten, die zelf niks doen. Een gemeenschap daaromheen is uit de aard der zaak al snel een gemeenschap van omstanders die via interpretatie en kritiek zich verhouden tot het mysterieuze object. Terwijl de muziek, hoe vaak ze ook in formele termen wordt beschreven en geanalyseerd als "ding" (partituur, opname), in de eerste plaats het tonen van een samenwerking van mensen is die zich tegelijk en voor hetzelfde doel in hetzelfde vertrek bevinden.

*

Iets wat ik minder bevredigend vond aan De Ja-sprong was wat het boek te zeggen heeft van het doen en het samenwerken van mensen binnen de kunstwereld. De analyse in termen van instituten die elk een eigen rol hebben en elk een eigen agenda houdt het beeld van de kunstwereld zeer gecompartimentaliseerd. Misschien is dat een soort onvermijdelijke vloek van de kunstwereld. Toch zou ik graag meer horen over de samenhang die er is tussen productie van werken en de organisatie van een wereld daaromheen, in al of niet voorlopige instituten. Dat geldt óók voor de kritiek. Bij een kritiek die verhalen fabriceert voor de objecten die zogezegd op een totaal andere afdeling worden gemaakt kan ik me niet veel voorstellen als politieke kracht. Is het niet zinvoller om op zoek te gaan naar gemeenschappelijke agenda's van kunstenaars, organisatoren en critici? Welke organisatie is er voor de productie van een bepaalde artistieke waarde nodig? Dat lijken mij politieke basisvragen.

Tot slot, bij wijze van toepassing, een korte opmerking over het curatorschap. Tilroe schetst de toegenomen macht van de curator als gevolg van een democratisering die in de kunstproductie, en in de waardenproductie, zelf zou hebben plaatsgevonden: "De kunst heeft [...] een enorme vrijheid gekregen: alle stijlen, onderwerpen en culturele invloeden liggen open. [...] Maar zoals altijd bij grote bevrijdingen ontstaat er daarna een machtsvacuüm. Daarin is een nieuwe autoriteit opgedoken, de curator." De kunstenaar beschikt daarbij nog wel over een eigen macht, over een "toverstok" die de criticus niet heef en waarmee hij iets tot kunst kan maken, maar de criticus heeft wellicht een eigen "toverstok" waarmee kunst kan worden herkend. Welnu, een belangrijke tendens in de avant-garde is altijd de ontmythologisering van de toverstok van de kunstenaar geweest. Als dan op dit moment de "toverstok" van de curator het magische middel is dat de kunstwereld organiseert en de kunstmarkt faciliteert, is het dan niet tijd voor een radicale democratisering van het curatorschap? Laten we gewoon dit afspreken: zoals elke mens kunstenaar is, is vanaf vandaag elke kunstenaar curator.

3 december 2010: Ruimte II: Voorland

2010-11-30T11:59:00.005+01:00

Met Saskia de Coster en Simon Kentgens.

Onze taal zit vol met dode metoniemen (De online Van Dale basis en Van Dale professioneel geven geen resultaat bij metoniem. De online Dikke van Dale wel: me·to·ny·mie/metonimi/zelfstandig naamwoord; de (v)(1824) ontleend aan Frans métonymie, ontleend aan Latijn metonymia, ontleend aan Grieks metōnumia (verandering van naam) 1. stijlfiguur waarbij in plaats van een zaak een andere genoemd wordt, niet op grond van een overeenkomst zoals bij de metafoor, maar op grond van een andere betrekking die tussen beide bestaat (bv. deel van een geheel)vormvariant: metonymia): de beeldspraak is zo vaak gebruikt, dat het overdrachtelijke van de betekenis verloren is gegaan. Veel van die metoniemen zijn ruimtes: het voorland, de binnenkamer, het achterland of de kast. 'Ruimte: voorland' probeert één van die metoniemen te reanimeren door van het voorland opnieuw een ruimte te maken.Perdu heeft auteur Saskia de Coster en beeldend kunstenaar Simon Kentgens gevraagd om in woord en beeld het voorland te hercreëren. In die fictie vinden we wellicht een spoor van het leven van de beeldspraak terug.

'Ruimte: voorland' is het tweede deel van een reeks Perdu-avonden over niet-letterlijke ruimtes, van een kleine encyclopedie in avonden.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu.

26 november 2010: De Ja-sprong

2010-11-23T22:11:00.011+01:00

Politieke subversiviteit in de kunsten

Met Joost de Bloois, Merijn Oudenampsen, Jonas Staal, Anna Tilroe en Samuel Vriezen.

Dit najaar verschijnt er bij uitgeverij Querido een manifest van kunstcritica Anna Tilroe, dat momenteel geschreven wordt onder de werktitel De Ja-sprong, naar een nieuwe vitaliteit in de kunst. In haar manifest keert Tilroe zich tegen de vercommercialisering in de kunstsector. Ze gaat erin op zoek naar de wenselijkheid en mogelijkheden van fundamenteel subversief verzet in artistieke uitingen.

Perdu heeft dit gegeven aangegrepen om een avond over beeldende kunst, poëzie, activisme en subversiteit te organiseren op vrijdag 26 november. Anna Tilroe zal die avond eerst de gelegenheid krijgen de uitgangspunten van haar manifest uit de doeken te doen waarna er een viertal referenten zal reageren. Vervolgens zal er een rondetafel-gesprek plaatsvinden onder leiding van Matthijs Ponte.

Anna Tilroe is kunstcritica, voormalig artistiek leider van Sonsbeek 2008 en bijzonder hoogleraar Kunst en Cultuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Haar referenten zullen die avond zijn: literatuurwetenschapper en cultuurcriticus Joost de Bloois, politicoloog en activist Merijn Oudenampsen, beeldend kunstenaar Jonas Staal en dichter en componist Samuel Vriezen.

Afbeelding maakt onderdeel uit van project 'De Geert Wilders werken' van Jonas Staal

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Reserveren kan via het webformulier waar u hier naar toe kunt gaan.

19 november 2010 - "Ik is een woord als alle andere"

2010-11-15T21:00:00.005+01:00

Met: o.a. Maarten Doorman

'Philosophie dürfte man eigentlich nur dichten', schreef Ludwig Wittgenstein (1889-1953). De Oostenrijkse taalfilosoof geldt niet alleen als één van de meest invloedrijke denkers van de twintigste eeuw, maar is ook een inspiratiebron voor veel kunstenaars. Wat in het leven en werk van Wittgenstein spreekt zo tot de verbeelding? Vanavond onderzoeken dichters en filosofen wat Wittgenstein voor de poëzie kan betekenen. Valt er uit zijn late werk een poëtica te reconstrueren? Hoe hebben Nederlandse dichters zijn inzichten over taal verdicht? De schaduw die de interpretatie van Willem Frederik Hermans over de Nederlandse letteren heeft geworpen, wordt ontweken om het beeld van Wittgenstein open te houden.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.
Bent u benieuwd hoe de schaduw van een interpretatie ontweken wordt? Reserveer een open beeld via het reserveringsformulier op de website van Perdu.

Omdat we de lyriek nooit zijn kwijtgeraakt

2010-11-15T16:15:00.002+01:00

De stelling van vanavond – Hoe kan lyriek worden teruggewonnen in een cultuur die een opeenstapeling en aaneenrijging van catastrofes is? – is problematisch. Ten eerste omdat we de lyriek nooit zijn kwijtgeraakt, dus waarom zou zij moeten worden teruggewonnen? Ten tweede omdat de stelling suggereert dat 'een cultuur die een opeenstapeling en aaneenrijging van catastrofes is' een negatieve invloed uitoefent op de lyriek, hetzij als oorzaak van het vermeende verlies of als belemmering bij de terugwinning ervan dan wel beide. Deze suggestie roept bij mij Adorno's uitdaging op, die we massaal hebben aangenomen: 'Nach Auschwitz ein Gedicht zu schreiben, ist barbarisch.' Waarmee ik ook wil zeggen dat de aanwezigheid van een negatieve invloed van catastrofes op de lyriek voor mij allerminst duidelijk is. Een lastige stelling dus, temeer omdat ik in een eerste reactie uitriep dat de Amerikaanse dichter George Oppen zijn leven lang worstelde met het antwoord op precies deze vraag. Wat is hier aan de hand?

De lezing die Ton van 't Hof afgelopen vrijdag hield tijdens het programma 'Het schandaal van de lyriek' is hier te downloaden.

12 november 2010 - Het schandaal van de lyriek

2010-11-09T21:06:00.005+01:00

Met: Ton van 't Hof, Lucas Hüsgen e.a.

Ultimately the air is bare sunlight where must be found the lyric valuables
George Oppen in 'From disaster'

Wat is het schandaal van de lyriek? Voor Adorno, aan wie we deze indringende vraag te danken hebben, is het schandaal van de poëzie niet zozeer dat ze nog altijd geschreven wordt, na alle verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Het schandaal van de lyriek ligt in haar eigen barbaarsheid, in het besef dat ze, hoe kritisch ook, altijd medeplichtig is aan de catastrofe die ze ongedaan probeert te maken. Lyriek houdt dit schandaal zo altijd in stand – en dat is de werkelijke catastrofe.

De vraag is dan ook gerechtvaardigd of lyriek nog wel mogelijk is, als ze zich wil handhaven als kritische praktijk en niet louter de fictie van een ongeschonden vrijplaats in een verder volledig onttoverde wereld blijven hooghouden. Op deze avond ondervraagt Perdu drie hedendaagse dichters voor wie een dergelijke lyriek nog geen verloren zaak is. Hoe reflecteert hun poëzie het schandaal van de lyriek? En op welke wijze schrijft zij er juist tegenin?

Aanvang 20.30 uur; zaal open om 20.00 uur.

Voor reserveringen voor een plaatsje bij deze avond waarop kennelijk de vraag aan bod komt, de gerechtvaardigde vraag, of lyriek nog wel mogelijk is, als ze zich wil handhaven als kritische praktijk en niet louter de fictie van een ongeschonden vrijplaats in een verder volledig onttoverde wereld blijven hooghouden, klikt u hier.

5 november: Lees dat en herlees dat

2010-11-03T00:16:00.006+01:00

Met Hélène Gelèns, Hans Groenewegen en Marc Kregting.
Presentatie en gesprek: Chris Keulemans.

Uitgeverij Perdu presenteert: Lees dat en herlees dat. Een keuze uit het beschouwend werk van Rein Bloem.

Lucas Hüsgen, de samensteller van het boek, zal op deze avond het eerste exemplaar overhandigen aan Marijke Bloem-Köhler, de weduwe van Rein Bloem. De avond opent met de film Aan het helder strand der zee, die Rein Bloem in 1992 maakte naar aanleiding van het gedicht Gorter aan zee van Hans Faverey. Na de overhandiging van het boek zullen de genodigde sprekers op eigen wijze een citaat of passage uit het boek onder de aandacht brengen waarvan zij vinden dat het gelezen en vooral ook herlezen moet worden. Chris Keulemans zal de avond presenteren en met de sprekers in gesprek gaan over hun keuzes.

Aanvang 20:00 uur; zaal open 19:30 uur.

Het maximum aantal reserveringen is al bereikt. U kunt zichzelf op een wachtlijst laten plaatsen door een mail te sturen naar perdu@perdu.nl o.v.v. 'Wachtlijst Rein bloem'.

Foto Rein Bloem door Roeland Fossen

Met de sprekers in gesprek gaan, ja.

29 oktober 2010 - Moderne Denkbilder

2010-10-26T22:45:00.004+02:00

Met: Lonneke de Groot, Johan Herrenberg, Lucas Hüsgen, Josien Laurier, Matthijs Ponte, Daniël Rovers, David Sneek, Sake van der Wall en Marc de Wilde.

Perdu richt de aandacht op het vergeten literaire genre van het Denkbild. Door middel van voordrachten van vooraf uitgewerkte Denkbilder verkennen wij de actualiteit, de mogelijkheden en de kracht van deze complexe, uiterst kritische tekstvorm. Het genre wordt gewoonlijk geassocieerd met de Frankfurter Schule.
Algemeen beschouwd zou je de korte prozatekstjes kunnen omschrijven als miniaturen van ervaringen uit het moderne leven, literair vormgegeven en vol van kritische reflecties. De Denkbilder zijn zogezegd scherpe overpeinzingen van schijnbaar vergezochte details of irrelevante onderwerpen uit het moderne leven, meestal zonder plot, narratief of centraal subject, doch vol van theoretisch en kritisch inzicht. Een complex genre, eigenlijk zonder vaste definitie.
Om toch enige houvast te bieden, vroegen wij uiteenlopende sprekers naar voorbeeld van Walter Benjamin een actuele miniatuur te schrijven. Benjamins Denkbilder staan in direct contact met de traditie van de emblematiek. De avond zal ingeleid worden door Marije Koens.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.

...vergezochte details of irrelevante onderwerpen, meestal zonder plot... Reserveren kan via het onlineformulier op de Perdu-website. Klik.

22 oktober 2010: Wat was Raster?

2010-10-18T00:55:00.003+02:00

Met Erik Lindner, Tonnus Oosterhoff, Barber van de Pol, Sven Vitse, Jacq Vogelaar, Miek Zwamborn e.a.

Twee jaar geleden werd het tijdschrift Raster opgeheven. Na dertig jaar ruimte te hebben geboden aan eigenzinnig werk uit binnen- en buitenland, kwam aan het tijdschrift (jarenlang niet weg te denken uit de Nederlandse literatuur) een einde.
Althans, in papieren vorm, want op 22 oktober wordt www.tijdschriftraster.nl gelanceerd, een digitaal archief dat de rijke geschiedenis van Raster ontsluit. Aan de website wordt in de toekomst een platform verbonden, dat kan uitgroeien tot een interactief literatuurdomein, opererend in dezelfde avontuurlijke geest als Raster.
Ter gelegenheid van de lancering komt Perdu met een programma waarin het Raster opnieuw toont. Met buitenstaanders en oud-medewerkers - auteurs, vertalers en redacteuren - blikken wij terug en kijken wij vooruit. Wat is de erfenis van Raster? En waar vindt de 'geavanceerde literatuur uit binnenland en vooral buitenland', zoals H.C. Ten Berge het verwoordde, nu onderdak?
Sven Vitse opent met een beschouwing over de betekenis van Raster. Literair werk is er van Tonnus Oosterhoff en Miek Zwamborn. Zij vonden in Raster een inspiratiebron en vertellen waarom. Barber van de Pol gaat in op de vertaalruimte die Raster bood. Oud-redacteur Jacq Vogelaar houdt de website ten doop. De presentatie is in handen van Erik Lindner.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.

Reserveren kan via het formulier op de Perdu-website. Klik daarvoor hier.

15 oktober 2010: Een dramatische liefde

2010-10-12T23:21:00.002+02:00

De briefwisseling tussen Ingeborg Bachmann en Paul Celan

Met Paul Beers

In 2008 verscheen in Duitsland onder de titel Herzzeit de briefwisseling tussen de Roemeens-joodse Paul Celan (1920-1970), wiens vader en moeder in een kamp omkwamen, en de Oostenrijkse Ingeborg Bachmann (1926-1973). Beiden worden tot de belangrijkste Duitstalige dichters van de tweede helft van de vorige eeuw gerekend. Dat zij elkaar kenden en regelmatig ontmoet hebben, was bekend, niet dat zij in het verborgene een slepende en uiterst pijnlijke liefdesverhouding hadden. Die voltrok zich in de dertien jaar dat ze met elkaar contact hadden vooral per brief of zwijgend, want de belangrijkste en openhartigste brieven werden niet verstuurd, en zijn pas later in de nalatenschap boven water gekomen.

De brieven werden vertaald door Paul Beers, die eind jaren ' 80 al het literaire werk van Bachmann heeft vertaald - allang niet meer verkrijgbaar. Dat geldt niet voor de door Meulenhoff prachtig uitgegeven briefwisseling, die onlangs een herdruk beleefde en in Perdu verkrijgbaar is.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.

Reserveren voor deze avond in de eerste helft van de huidige eeuw kan hier

8 oktober 2010: VersSpreken Live met Martin Reints

2010-10-04T22:26:00.003+02:00

VersSprekers: Joost Baars, Jan Baeke, Matthijs Ponte en Samuel Vriezen.

Sinds november 2009 is er VersSpreken, een podcast (online radioprogramma) over poëzie, waarin vier dichters een half uur lang over één enkel gedicht praten. Daarbij wordt niet naar een finaal oordeel gezocht, maar middels de kracht van het gesprek wordt het leesproces zelf in kaart gebracht. Leesingangen worden verkend, getest en zo nodig verworpen. Zo wordt de luisteraar bij het gedicht betrokken en worden de mogelijkheden van het gedicht vergroot.

Presentatoren en initiatiefnemers Matthijs Ponte en Joost Baars nemen normaal gesproken hun programma op in de intimiteit van hun eigen woningen. Hun programma is te beluisteren via iTunes en via hun eigen website www.versspreken.nl. Met VersSpreken Live! brengen ze de formule nu voor de tweede keer naar het publiek en het publiek naar de formule.

Deze keer staat Martin Reints' bekende gedicht "Ballade van de winstwaarschuwing", uit zijn gelijknamige bundel, centraal. Reints zal aanwezig zijn om het gedicht voor te lezen.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur.

Reserveringen voor een leesingang kunnen hier geplaatst worden.

1 oktober 2010: Vers van het Mes XIX

2010-09-28T22:21:00.005+02:00

Met Maaike Haneveld, Nicole Teunissen, Kris Lauwereys en Spilt Milk

Voor de negentiende keer presenteert Perdu onder de noemer Vers van het Mes een aantal nog niet gedebuteerde dichters uit Nederland en Vlaanderen: Maaike Haneveld, Nicole Teunissen en Kris Lauwereys. Vers van het Mes is geen poetry slam, geen open podium, geen wedstrijd. De deelnemers krijgen de tijd en de gelegenheid zich uitgebreid te presenteren. Dit doen ze middels een voordracht en door het presenteren van een kleine poëtica, waarin ze zich uitspreken over hun werk, het poëzielandschap en hoe ze zichzelf daarin zien. De avond wordt afgesloten met muziek van Spilt Milk.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur

Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu. Klik hier

24 september 2010 - Wij, burgers van Europa

2010-09-21T09:22:00.003+02:00

Lyrische inleidingen op de Europese Grondwet

Met Sophie in ’t Veld, Barbara Oomen, Olaf Tans, Ernst van den Hemel, Vicky Francken, Joost Baars, e.a.

Op dit moment beraadt een Nederlandse staatscommissie zich over een wijziging van de grondwet. Het uiteindelijk doel van dergelijke wijziging is het vormen van ‘verantwoordelijk Nederlands burgerschap'. Alle Nederlanders achter de nationale vlag krijgen, hoe doe je dat? Eén mogelijkheid is het toevoegen van een preambule aan de grondwet: een inleidende tekst die voorafgaat aan een wet of een verdrag en de filosofie en waarden benoemt waarop de wetten zich baseren. De bekendste preambule is die van de VS en begint met "We, the people of the United States,...". Het spreekt de bevolking aan in haar hart en ziel, en probeert duidelijk te maken waarvoor het Amerikaanse burgerschap staat: vrijheid en gelijkheid.

deBuren en Perdu dromen niet van een Nederlandse preambule, of een Franse, een Duitse of Belgische, wél van een Europese. We wachten de beslissing van de Nederlandse staatscommissie op 1 oktober 2010 daarom niet af, maar vroegen de auteurs Andries Zoutendijk, Korneel de Rynck, Xavier Roelens, Vicky Franken, Joost Baars, Ton van 't Hof, Lamia Makaddam en Ernst van den Hemel om een preambule voor Europa te schrijven. Peter van het project is Europarlementariër Saïd El Khadraoui. Olaf Tans, verbonden aan het Amsterdam University College, spoorde zijn studenten aan om een preambule te schrijven. De tekst van Sander Tordoir is opgenomen in de bundel.

De bundel wordt officieel voorgesteld in Perdu te Amsterdam in aanwezigheid van Olaf Tans, Europees Parlementslid Sofie in ’t Veld en Barbara Oomen, lid van de Staatscommissie Grondwet. Verschillende auteurs zullen hun preambule aan u voordragen.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00.

Toegang € 7,00 / € 5,00 euro (korting met vrienden- of studentenpas)

Reserveren kan via het webformulier op de site van Perdu. Klik hier.

Een kijkje op de webstek van de Buren leert ons: "Alle bezoekers van de avond krijgen de bundel voor niets mee naar huis!"

17 september 2010: De scheppende kracht van vertalen II

2010-09-14T21:58:00.005+02:00

Duitstalige poëzie van Ann Cotten in vertaling

Met Catharina Blaauwendraad, Lucas Hüsgen, Ann Cotten, e.a.

Wat gebeurt er tijdens een literaire vertaling? Hoe krijgt de vertaler grip op het ongrijpbare van een werk en hoe brengt hij eenzelfde effect in vertaling tot stand? Hoe verhoudt de Duitse poëzie zich tot de Nederlandse? Welke implicaties heeft die verhouding voor het vertalen? En wat te denken van Walter Benjamins vertaalopvatting dat de taal waarvan de vertaling gebruik maakt verrijkt dient te worden, dat de intentio van het origineel leidend is en niet de reproductie ervan?

Intentio...!? Gut... waarom in hemels-
naam een woord als intentio?

In juni verkenden we deze vragen aan de hand van de Franse poëzie van Valérie Rouzeau. In september nemen we het eigenwijze werk van de Oostenrijks-Amerikaanse dichteres Ann Cotten in ogenschouw. Perdu vroeg de Nederlandse vertalers Catharina Blaauwendraad en Lucas Hüsgen een aantal gedichten uit haar bundel Fremdwörterbuchsonette (2007) te vertalen. Zij zullen voordragen, het vertaalproces inzichtelijk maken en in relatie tot Walter Benjamin hun persoonlijke vertaalpoëtica formuleren. Ann Cotten draagt voor uit haar werk en gaat ten behoeve van de discussie tijdens het slotgesprek in op haar eigen Engelse vertalingen.

Ann Cottens werk wordt virtuoos en verbluffend genoemd. Poëzie met een heel eigen taaldynamiek, met onconventionele taalvondsten en scherpe humor. Zij zet de taal en traditionele vormen geheel naar eigen hand. Het nieuwe gezicht van de Duitstalige poëzie.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur. Reserveren kan via het reserveringsformulier op de website van Perdu.

Amsterdam Fringe Festival - 4 voorstellingen in Perdu

2010-08-29T17:23:00.001+02:00

FRINGE in Perdu

Van 2 tot 12 september 2010 neemt de 5e editie van het Amsterdam Fringe Festival weer de straten, theaters, kelders en andere oneigenlijke plekken van Amsterdam over met eigenzinnige, innovatieve, experimentele, (over)moedige en unieke producties. De Fringe is het leukste theatrale feest van Amsterdam. Via een open inschrijving, strijden 60 groepen om de aandacht van het publiek en natuurlijk om de Fringe Award.

Het Amsterdam Fringe Festival speelt zich af in de rafelranden van het Nederlands Theater Festival en ontstond vijf jaar geleden als antwoord op de officiële theaterselectie. Het Amsterdam Fringe Festival is gebaseerd op de beroemde en succesvolle fringe festivals zoals deze bestaan in bijvoorbeeld Edinburgh, Adelaide, New York en Dublin. Perdu is als altijd een van de theaters waar je voorstellingen kunt bekijken. Een viertal voorstellingen zal meerdere keren worden opgevoerd. Kaarten zijn verkrijgbaar via de website van Fringe

VOS
Albert van Andel
- 3, 4, 5 en 6 september

the unTamed
the unTamed
- 4, 5 en 6 september

Hydra, the Lernean Snake
c.berger & j.warnemünde
- 8, 9, 10 en 11 september

W
Die rampe
- 8, 9, 10 en 11 september

Han van der Vegt spreekt namens de dieren

2010-06-22T23:59:00.011+02:00

Morgen, donderdag 24 juni, presenteert Han van der Vegt in Perdu zijn nieuwe bundel De zeilen van de aarde en de cd-versie van zijn bundel Exorbitans.
Ooit schreef Van der Vegt op uitnodiging van Perdu namens de dieren een serie poëtische antwoorden op de sollicitatiebrieven die Peter van Lier in zijn bundel Zes wenken voor muggen aan de deur opnam onder de noemer 'Betreffende een functie in het dierenrijk'. Die brieven van Van Lier en de antwoorden van Van der Vegt werden, na afloop van de voordracht in Perdu, nog eens in Studio Ratsmodee opgenomen. De opnames zijn sindsdien hier te beluisteren.

Vrijdag 25 juni 2010: Slecht excuus voor een eindfeest

2010-06-21T18:39:00.006+02:00

Met Joost de Bloois, Jeroen van Rooij, Willem Bongers e.a.

Perdu sluit het jaar op feestelijke wijze af met een ode aan de verontschuldiging. Het geheel zal worden ingeluid door een wijsgerig vertoog van Joost de Bloois over de ware verontschuldiging en waarom zij, precies genomen, pas mogelijk is wanneer zij onmogelijk is. Voorts worden feestgangers vergast op flarf-duo Van Rooij en Bongers, die voor ons het internet hebben afgeschuimd voor de allerbelabberdste excuses onder de digitale hemel. Ook is er muziek van band en dj.

Deze en andere verrassingen van exculpatoire aard wachten u op deze avond. Het eindfeest van Perdu: het beste excuus om niet thuis te blijven.

Aanvang 20:30 uur; zaal open 20:00 uur
Reserveren is aan te raden, zie link. Sorry.

Vrijdag 18 juni: The song of songs

2010-06-18T10:57:00.000+02:00

Met Irene Zwiep, Mark Boog en Ruben van Zwieten

Laat hij mij kussen,

laat zijn mond mij kussen!

Jouw liefde is zoeter dan wijn,

zoet is de geur van je huid,

je naam is een kostbaar parfum.

De poëzie van het Hooglied is liefdevol, gepassioneerd, eerbiedig, stomend en religieus. Bovenal is de tekst interessant, want wat doet een dergelijk boek tussen de joodse wetboeken en de profetieën in het Oude Testament? En behoort een dergelijk buitenbeentje tot de Hebreeuwse canon? In het Engels wordt het boek treffend aangeduid als the Song of Songs, naar het oorspronkelijke opschrift. Met andere woorden: het summum van de poëzie. Hoe moet deze poëzie geplaatst worden in de joodse traditie van de eeuwen voor Christus? Behoort het eigenlijk wel in die traditie?

Hebraïste Irene Zwiep zal de avond inleiden door enkele voor de Hebreeuwse poëtica kenmerkende passages te bespreken. Verder zal zij de canoniciteit van de tekst in de joodse traditie te berde brengen en uitleggen hoe groot de impact van het boek is op deze traditie.

De lyrische verzen van het Hooglied hebben door de eeuwen heen uitgenodigd tot talloze hertalingen van het boek. Mark Boog zal als hedendaagse dichter voordragen uit de cyclus Het Hooglied Herschreven. Hierin komt hij op basis van het Hooglied tot pure poëzie.

Ds. Ruben van Zwieten is jurist, recruiter en prominent corps-lid. Momenteel is hij bovenal dominee en directeur van Stichting Zingeving op de Zuidas, waar hij optreedt als een soort legerpredikant, maar dan voor de Amsterdamse zakenwereld. Hij zal spreken over de waarde van het Hooglied voor vandaag. In hoeverre is er in de kerk nog oog voor de tekst zelf? Worden expliciet erotische passages niet weggemoffeld onder het mom van de relatie tussen Christus en de Kerk?

Een avond met sprekers van diverse pluimage, met verschillende interpretaties en met één onderwerp: het Hooglied. Het refrein lijkt zo eenduidig:

Ik ben van mijn lief

en mijn lief is van mij.

Aanvang 20:30 uur, zaal open 20:00 uur

Het voornemen bij dit programma aanwezig te zijn kan te berde worden gebracht via het reserveringsformulier van de Stichting Perdu (ook voor pure poëzie)

Donderdag 17 juni 2010: Wachtend op het mirakel

2010-06-15T01:20:00.005+02:00

Met Ernst van den Hemel en Victor Kal.

Op deze filosofische avond zal spreken dr. Victor Kal, filosoof te Amsterdam, over het thema "intelligente tradities". In een eerdere lezing bij ons articuleerde hij een probleem van Spinoza's filosofie: dat zij het expliciet onmogelijk maakt om intelligente tradities – en bovenal religieuze tradities - te denken als een vorm van voorbereidend handelen – een handelen dat niet iets in de wereld bewerkstelligt, maar eerder een openheid en ontvankelijkheid schept voor wat de religieuze traditie een wonder, een openbaring noemen zou, en wat de contemporaine filosofie kent als het Evenement. De stelling in dezen: zonder voorbereidend handelen geen openheid, zonder openheid geen mogelijkheid tot transcendentie.

Op deze stelling zal reageren Ernst van den Hemel, docent en onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, naar aanleiding van het werk van Alain Badiou. De vraag is of Badiou, als leidende contemporaine denker van het Evenement, de categorie van het voorbereidend handelen kent. Zo niet dan is de vraag hoe Badiou de rol van het (individuele danwel collectieve) subject ziet voor het openbaar worden van het Evenement. Hoe komen wij in verbinding met een Evenement dat zich nog voor moet gaan doen? Is er een meer directe, meer militante manier om deze verbinding tot stand te brengen, zodat wij niet langer, zoals in de religieuze traditie, veroordeeld zijn te wachten op een mirakel dat wellicht nooit komt? Als Badiou echter wel een vorm van voorbereidend handelen kent, waarop dan is zijn afwijzing van religieuze tradities gebaseerd? En hoe verhoudt deze vraag zich tot Badiou's verwerpen van de categorie transcendentie ten faveure van insistentie?

De avond bestaat uit twee lezingen. Hierna zullen Kal en Van den Hemel met elkaar en met het publiek in debat gaan.

dr. Victor Kal is filosoof en doceert aan de Universiteit van Amsterdam. Ernst van den Hemel doceert literatuurwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en promoveert momenteel op een literaire analyse van het werk van Calvijn.

Aanvang 20:30, zaal open 20:00

U, als subject, articuleert vast ook wel eens een probleem. Zet u er voor één keer overheen, en kom naar dit evenement. De hoofdlettter mag u na afloop toekennen.

11 juni 2010: De scheppende kracht van het vertalen

2010-06-07T23:25:00.007+02:00

Franse poëzie van Valérie Rouzeau in vertaling

Met Kiki Coumans, Maarten Elzinga, Lonneke de Groot en Valérie Rouzeau

Wat gebeurt er tijdens een literaire vertaling? Hoe krijgt de vertaler grip op het ongrijpbare van een werk en hoe brengt hij eenzelfde effect in vertaling tot stand? Hoe verhoudt zich de Franse poëzie tot de Nederlandse en heeft dat implicaties voor het vertalen? En wat te denken van Walter Benjamins vertaalopvatting – dat het doel is de taal waarvan de vertaling gebruik maakt te verrijken, waarbij de intentio van het origineel leidend is, niet de reproductie ervan?

Deze vragen worden in Perdu verkend aan de hand van het eigenzinnige werk van de Franse dichter Valérie Rouzeau. Perdu vroeg vertalers Kiki Coumans en Maarten Elzinga een aantal gedichten uit haar bundel Quand je me deux (2009) te vertalen. Zij zullen voordragen, het vertaalproces inzichtelijk maken en in relatie tot Walter Benjamin hun persoonlijke vertaalpoëtica formuleren. Freelance curator en fotograaf Lonneke de Groot presenteert een visuele vertaling. Valérie Rouzeau, dichter én vertaler, is aanwezig om voor te dragen uit haar werk en haar vertaalopvattingen te delen ten behoeve van de discussie tijdens het slotgesprek.

Poetry International (12-18 juni), dat Valérie Rouzeau voor een komst naar Nederland heeft uitgenodigd, noemt Rouzeau’s werk ‘diep geworteld in een populaire poëzietraditie waaraan grote namen zijn verbonden als die van Apollinaire, Queneau, Desnos en Prévert. Een traditie die niet bang is voor experiment, woordspeling, neologismen of gebroken taal’. Volgens een van de vertalers, ‘een dichter die noopt en bevrijdt tot vele curieuze vertaaltransformaties’.
Om dit programma te realiseren is er samengewerkt met Poetry International.

Aanvang 20:30 uur, zaal open 20:00 uur

Verslikt u zich ook wel eens als u iemand intentio hoort zeggen?
Wees dan gewaarschuwd; aanstaande vrijdagavond zou het zomaar weer kunnen gebeuren. Reserveren, op eigen risico, kan hier.

4 juni 2010: Wijnberg meets Beck

2010-06-01T00:09:00.003+02:00

Met Nachoem Wijnberg, Philippe Beck en Erwin Jans.

Nachoem M. Wijnberg heeft een eigen plek in de Nederlandse poëzie. Hij schreef in twintig jaar een rijk oeuvre bijeen, dat alleen nog maar groeit. Zijn werk heeft zeggingskracht. Hij is productief en eigenzinnig. Zijn invloeden zijn internationaal en van verschillende tijden.

Het werk van Philippe Beck wijkt radicaal af van de Franse dichters van zijn tijd en kent uitheemse invloeden. Beck is een denkende dichter en publiceert net als Wijnberg met regelmaat, zowel proza als poëzie. Een dichtbundel is volgens een van zijn titels ‘Een kamer voor een smeltende roman’ (Chambre de roman fusible). Oftewel een coherent geheel, eerder een boek dan een bundel.

Hetzelfde kan gezegd worden van Divan van Ghalib, het laatst ‘dichtboek’ van Wijnberg. Op deze avond gaan Philippe Beck en Nachoem Wijnberg na hun voordrachten in gesprek, onder leiding van Erwin Jans, dramaturg en samensteller van Hotel New Flanders. Een unieke gelegenheid om de raakvlakken en verschillen tussen twee hedendaagse dichters uit twee landen te ervaren.

Aanvang 20:30, zaal open 20:00.

Altijd al een denkende dichter willen zien? Reserveren kan via onderstaande link

deze

28 mei 2010: A hoosh a ha - poëzie van a. rawlings

2010-05-25T11:21:00.002+02:00

Met a. rawlings en Maja Jantar.

Pins through epidermis
a wall, a tooth
Place specimen under lamp to increase drying time.
tsniaga tsurht rotcelloc a#tilps# tips nehT
a moth with barbed spines
vulva, uvula

Op 28 mei is a. rawlings - schrijversnaam van Angela Rawlings - te gast in Perdu. Rawlings is een Canadese multidisciplinaire artieste en dichteres, wier werk de grenzen en verbanden tussen tussen stemkunst, theater, dans en performance exploreert. Op dit moment verblijft zij in het kader van het Chalmers Arts Fellowship in Gent, waar zij aan serie nieuwe projecten werkt. In 2006 verscheen haar veelgeprezen debuut, het sensuele Wide slumber for lepidopterists.

De poëzie van a. rawlings is wel getypeerd als 'polypoëzie' - poëzie van vele mogelijkheden, die over traditionele disciplines heen reikt en geen enkel expressiemiddel schuwt. In België trad zij al meerdere malen op, in Nederland nog niet. Perdu presenteert een staalkaart van haar veelzijdige en meerstemmige werk.

Op deze avond draagt zij een selectie uit haar werk voor, waaronder een integrale voordracht van Wide slumber for lepidopterists. De avond besluit met een gezamenlijk optreden dat ze op dit moment met Maja Jantar, actief voor het poëtische collectief KriKri, voorbereidt.

Aanvang 20:30, zaal open 20:00

Lijkt het u ook wel wat als ze van uw werk zouden zeggen dat het de grenzen en verbanden van dit en dat exploreert? Wie weet kan a. rawlings u op weg helpen. Klik hier en reserveer een kaartje via het webformulier.